Η Αρχή του Κοσμικού Χαρακτήρα του Γαλλικού Κράτους

[center][size=14][b]Η Αρχή του Κοσμικού Χαρακτήρα του Γαλλικού Κράτους[/size]
[size=13]και η Απαγόρευση των Επιδεικτικών Θρησκευτικών Συμβόλων στα Δημόσια Σχολεία[/size][/b][/center]

[right][b]Του Αλεξάνδρου Μαντζούτσου,
[i]Υποψηφίου Δρ. Νομικής, Μ.Δ.Ε. Δημοσίου Δικαίου,
Ελληνογαλλικό Π.Μ.Σ. "Εξειδικευμένο Δημόσιο Δίκαιο",
Π.Μ.Σ. Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου.[/i][/b][/right]

Ο «κοσμικός» ή «λαϊκός» χαρακτήρας (laïcité) της γαλλικής δημοκρατίας συνίσταται σε θεωρητικό επίπεδο στην από το κράτος τήρηση ίσων αποστάσεων έναντι όλων των θρησκειών (θρησκευτική ισότητα), δηλαδή στην θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους και στην θρησκευτική ελευθερία των ιδιωτών. Κατά συνέπεια, η από το γαλλικό κράτος προνομιακή μεταχείριση συγκεκριμένης θρησκείας (αναγνώριση επικρατούσας θρησκείας) ή η δυσμενής μεταχείριση συγκεκριμένης θρησκείας (έλλειψη ανεξιθρησκίας) ή όλων των θρησκειών (προσπάθεια επιβολής αθεΐας) θα ήταν αντίθετη στην ίδια την αρχή κοσμικού χαρακτήρα του κράτους. Κι όμως, μολονότι η θρησκευτική ισότητα αποτελεί ίσως το ιδεώδες για κάθε σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία, η σημερινή κατάσταση στην Γαλλία απέχει πολύ από το να είναι ιδανική. Και αυτό θα μπορούσε να πει κάποιος ότι είναι αναμενόμενο αν λάβουμε υπόψη ότι ο κοσμικός χαρακτήρας του γαλλικού κράτους δεν προέκυψε μέσα από κάποια θεωρία σεβασμού και προστασίας των θρησκειών όλων των ανθρώπων υπό ίσους όρους αλλά μέσα από έναν διαρκή και μακροχρόνιο πολιτικό συμβιβασμό ανάμεσα στις διάφορες πολιτικές δυνάμεις και τις θρησκευτικές ομάδες, όπως διαμορφώθηκαν και εξελίχθηκαν μέσα και μετά από την Γαλλική Επανάσταση. Κατά συνέπεια, ανάλογα με τον εκάστοτε συσχετισμό και την επιρροή των αντικρουόμενων πολιτικών δυνάμεων και των θρησκευτικών ομάδων διαμορφώνεται και εξελίσσεται συν τω χρόνω και η επίσημη στάση του γαλλικού κράτους έναντι συγκεκριμένων θρησκειών ή όλων των θρησκειών.

Ο πρόσφατος νόμος περί απαγόρευσης των «επιδεικτικών» θρησκευτικών συμβόλων στα δημόσια σχολεία (2004) αποτελεί ίσως το πιο πρόσφατο παράδειγμα της κατάστασης αυτής. Ο νόμος αυτός δεν απαγορεύει όλα τα θρησκευτικά σύμβολα αλλά μόνο τα «επιδεικτικά» θρησκευτικά σύμβολα, στοχοποιώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ιδίως την ισλαμική μαντίλα. Ειδικότερα, δεν απαγορεύεται, επί παραδείγματι, ο χριστιανικός σταυρός, ο οποίος φέρεται συνήθως αφανώς και «διακριτικά», ως κόσμημα, απαγορεύεται όμως η ισλαμική μαντίλα, η οποία αποτελεί στοιχείο εμφανούς και σαφούς εξωτερικής εκδήλωσης θρησκευτικών πεποιθήσεων. Και μία τέτοια εμφανής και σαφής εξωτερική εκδήλωση θρησκευτικών πεποιθήσεων φαίνεται ότι προκαλεί την έντονη «δυσφορία» του σύγχρονου γαλλικού κράτους, παρά την διαβεβαίωση της πολιτικής ηγεσίας της Γαλλίας ότι ο συγκεκριμένος νόμος τελεί σε αρμονία με την αρχή κοσμικού χαρακτήρα του κράτους.

Από την σκοπιά του σεβασμού και της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, το ζήτημα είναι εξαιρετικά σοβαρό. Η θρησκεία δεν είναι απλώς και μόνο πεποίθηση και έκφραση. Η θρησκεία είναι τρόπος ζωής και γι’ αυτό, άλλωστε, η θρησκευτική ελευθερία έχει ανάγκη ξεχωριστής ειδικής συνταγματικής και διεθνούς κατοχύρωσης ως ατομικό δικαίωμα, διαφορετικής από την κατοχύρωση της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της έκφρασης. Προκειμένου, λοιπόν, να γίνεται δεκτό ότι σε ένα κράτος υπάρχει θρησκευτική ελευθερία πρέπει οι ιδιώτες που υπάγονται στην δικαιοδοσία του να είναι σε θέση να ζουν με βάση τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, τουλάχιστον στο μέτρο που ένας τέτοιος τρόπος ζωής δεν παραβιάζει την αξία του ανθρώπου, τα δικαιώματα των άλλων και τις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου.

Σήμερα, τρία και πλέον χρόνια μετά την εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση των «επιδεικτικών» θρησκευτικών συμβόλων στα δημόσια σχολεία, οι γυναίκες μουσουλμάνοι είτε έχουν εγκαταλείψει εντελώς το σχολείο, είτε, προκειμένου να μην στερηθούν την μόρφωσή τους, έχουν υποστεί την ταπείνωση να εγγραφούν σε κάποιο ιδιωτικό σχολείο της Καθολικής Εκκλησίας – η συντριπτική πλειοψηφία των ιδιωτικών σχολείων στην Γαλλία ανήκουν στην Καθολική Εκκλησία – στο οποίο η μαντίλα επιτρέπεται, είτε έχουν αναγκαστεί να καταφύγουν προσωρινά σε κάποια χώρα του εξωτερικού. Και μόνο το γεγονός ότι τα ιδιωτικά σχολεία της Καθολικής Εκκλησίας είναι, κατά το μέρος που επιτρέπουν την ισλαμική μαντίλα, πιο φιλελεύθερα από τα δημόσια σχολεία του γαλλικού κράτους είναι ίσως αρκετό για να καταδείξει την κατάντια της σύγχρονης κοσμικής Γαλλίας στο ζήτημα αυτό. Πιστεύω ότι ένας τέτοιος νόμος δεν θα μπορούσε με κανέναν τρόπο να θεωρηθεί σύμφωνος προς την ελευθερία της θρησκείας, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ελπίζω ότι σε περίπτωση που το περιεχόμενο του νόμου αυτού τεθεί κάποτε προς κρίση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με αφορμή την διαγραφή μαθήτριας από δημόσιο σχολείο για τον λόγο ότι έφερε την μουσουλμανική μαντίλα, η απόφαση του Δικαστηρίου για την Γαλλία δεν θα μπορεί παρά να είναι καταδικαστική.

Τελευταία Νέα

Ανακοινώσεις ΔΣΑ
09:55
15/10/19
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, που...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
15:00
14/10/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
13:40
14/10/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
10:20
08/10/19
Η Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας Επάρκειας του άρθρου 16 Κώδικα Δικηγόρων (Ν.4194/2013) ανακοινώνει ότι...
Εκδηλώσεις
18:39
07/10/19
Το Ινστιτούτο Διεθνούς και Ελληνικού Αθλητικού Δικαίου (Ι.Δ.Ε.Α.Δ.)  σας προσκαλεί στην ετήσια...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
13:18
04/10/19
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών διοργανώνει Σπουδαστήριο για τον νέο Ποινικό Κώδικα, για ασκούμενους...
Εκδηλώσεις
12:51
02/10/19
  Η PALLADIAN CONFERENCES διοργανώνει για 6η συνεχή...
Προκηρύξεις
19:30
23/09/19
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
08:37
23/09/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
19:47
18/09/19