Η Περιβαλλοντική Αδειοδότηση Έργων και Δραστηριοτήτων

[size=14][center][b]Η Περιβαλλοντική Αδειοδότηση Έργων και Δραστηριοτήτων
ως Θεσμός Περιβαλλοντικής Προστασίας και Οικονομικής Ανάπτυξης[/b][/center][/size]

[size=12][i][b]Του Στάθη Σταθόπουλου[/b][/i][/size]

Η ανάγκη αντιμετώπισης σε θεσμικό- νομικό επίπεδο των επιπτώσεων που (μπορεί να έχουν μεγάλα δημόσια έργα, αλλά και κάθε παρεμβατική στο Περιβάλλον ανθρωπογενής οικονομική δραστηριότητα άρχισε να κάνει την εμφάνισή της τη δεκαετία του ΄60. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξέδωσαν νόμο ήδη από το 1970 και με αυτόν- για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο- καθιερώθηκε η υποχρέωση μελέτες συγκεκριμένης κατηγορίας έργων να συνοδεύονται από ολοκληρωμένη μελέτη με την οποία παρουσιάζονται αναλυτικά οι περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Ακολούθησε η ευρωπαϊκή κοινότητα/ ένωση με την έκδοση σχετικών Οδηγιών που στην πορεία ενσωματώθηκαν στις εθνικές νομοθεσίες, όπως πχ:

1. της Οδηγίας 85/337 ΕΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, με την οποία καθιερώθηκε η αρχή της υποχρεωτικής εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον
2. της Οδηγίας 97/11 ΕΚ, η οποία τροποποίησε εν μέρει την προηγούμενη, αλλά και
3. της Οδηγίας 2001/42 για τη στρατηγική εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Strategic Environmental Assessment).

Η αρχή της εκτίμησης των επιπτώσεων αυτών επιβιώνει στο εθνικό μας δίκαιο ήδη από το 1977, πιο συγκεκριμένα, στους Ν. 743/1977 για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, 947/1979 για τους οικισμούς και στο Ν. 998/1979 για την προστασία των δασών. Ειδικότερα με τον τελευταίο εισήχθη η υποχρέωση εκπόνησης μελετών για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από λατομικές και τουριστικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται σε δάση ή δασικές περιοχές. Με το Π.Δ. 1180/81 η υποχρέωση αυτή επεκτάθηκε και στις (τότε) νεοϊδρυόμενες βιομηχανικές δραστηριότητες.

Με την ψήφιση του Ν. 1650/1986 για την προστασία του περιβάλλοντος διαμορφώθηκε ο βασικός πυρήνας του ισχύοντος νομικού πλαισίου για την εκπόνηση και την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων μέσω των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.). Καθιερώθηκε, έτσι, και στη χώρα μας η υποχρέωση πλήρους διερεύνησης των επιπτώσεων των έργων με γνώμονα την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βέλτιστη ένταξη του έργου στο ανθρωπογενές περιβάλλον και την δυνατότητα μελλοντικής ανάπτυξης με βάση τους διαθέσιμους πόρους (αρχή της αειφορίας).

Ο Νόμος αυτός συμπληρώθηκε με την ΚΥΑ 69269/90, η οποία ουσιαστικά έθεσε σε εφαρμογή το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζοντας τη διαδικασία εκπόνησης, ελέγχου και έγκρισης των Μ.Π.Ε. και καθιερώνοντας τις πρώτες τεχνικές προδιαγραφές τους. Ο Ν. 3010/2002, ο οποίος ενσωματώνει στον παλαιότερο νόμο 1650/86 τις οδηγίες 97/11 και 96/61, ολοκλήρωσε το θεσμικό αυτό πλαίσιο.

Αργότερα έγινε ένα βήμα διοικητικής αποκέντρωσης με την απόφαση 25535/3281/02 για την Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας των έργων και δραστηριοτήτων ιδιαίτερης κατηγορίας.

Πολύ πρόσφατα, με την Απόφαση ΗΠ 11764/2006 για την πρόσβαση του κοινού στις δημόσιες αρχές για παροχή πληροφοριών σχετικά με το περιβάλλον, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας 2003/4/ΕΚ «για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες καθιερώθηκε ουσιαστικά και στη χώρα μας ατομικό δικαίωμα στην περιβαλλοντική πληροφόρηση.

Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) καλείται η εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη επιστημονική εργασία και έρευνα που αποσκοπεί στην εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, ώστε στο πλαίσιο της ισόρροπης ανάπτυξης του εθνικού χώρου να καταστεί ευχερής και αποτελεσματική η προσπάθεια για την αποτροπή της ρύπανσης και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος με την αξιολόγηση των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεων των έργων και δραστηριοτήτων. Περιέχει κατάλληλες πληροφορίες και εντοπίζει, περιγράφει και αξιολογεί τις ενδεχόμενες σημαντικές επιπτώσεις που θα έχει στο περιβάλλον η εκτέλεση του έργου. Συνήθως περιλαμβάνει: Στοιχεία για τη χλωρίδα, πανίδα, ενδιαιτήματα που εγκαταβιώνουν στην περιοχή ενδιαφέροντος, υδρολογικά και κλιματολογικά στοιχεία, στοιχεία σχετικά με το τοπίο (φυσιογνωμία, ειδικά χαρακτηριστικά, οι ζώνες προστασίας), την ατμοσφαιρική ρύπανση, ειδικές μελέτες κλπ.

Τα επίπεδα που ελέγχουν και εγκρίνουν τις Μ.Π.Ε. είναι τρία: Το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., η Περιφέρεια και η Νομαρχία. Η μελέτη είναι στοιχείο ωριμότητας του έργου: είναι πχ απαραίτητη για τη χρηματοδότηση του έργου, για την έκδοση των αναγκαίων αδειών κλπ. Με την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου ή της δραστηριότητας (η λειτουργία Βιομηχανικής Περιοχής ή μια μεγάλη τουριστική επένδυση στην Περιφέρεια είναι τέτοιες) επιβάλλονται όροι και προϋποθέσεις και εισάγονται περιορισμοί στην κατασκευή και λειτουργία του έργου ή της δραστηριότητας.

Η διοικητική διαδικασία έκδοσης περιλαμβάνει υποχρεωτικά στάδιο δημόσιας διαβούλευσης με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τις περιβαλλοντικές οργανώσεις ή/και φορείς που δραστηριοποιούνται στην περιοχή ενδιαφέροντος του έργου. Πολύ συχνά η διαβούλευση αυτή οδηγεί σε μεταβολή του φυσικού αντικειμένου του αρχικώς σχεδιασθέντος έργου, δείχνοντας το δρόμο για την εκτέλεση σημαντικών έργων ανάπτυξης με απόλυτο σεβασμό στο Περιβάλλον. Ας θυμηθούμε, για παράδειγμα, ότι η συνεχής πίεση γνωστής Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης είχε ως αποτέλεσμα την επαναχάραξη/ περιβαλλοντικά φιλικότερη διαμόρφωση συγκεκριμένων τμημάτων του μεγάλης αναπτυξιακής για τη Βόρεια Ελλάδα σπουδαιότητας οδικού άξονα της Εγνατίας Οδού στην Ήπειρο και στην Αν. Μακεδονία, τα οποία τελικά δεν διήλθαν μέσα από βιότοπους σπάνιων και προστατευόμενων ειδών πανίδας (στη μια περίπτωση προηγήθηκε ακυρωτική της αρχικής μελέτης απόφαση του ΣτΕ).

Η περιβαλλοντική αδειοδότηση έχει περιορισμένη χρονική ισχύ (συνήθως η διάρκεια είναι πενταετής) με δυνατότητα ανανέωσης. Συχνά επιβάλλονται υποχρεώσεις στον κύριο του έργου ή στο φορέα διαχείρισης της δραστηριότητας (πχ δημοτική επιχείρηση, συλλογικά όργανα διοίκησης κλπ) να ενημερώνει σε τακτική την αρχή έκδοσης της μελέτης πχ με αποστολή στατιστικών στοιχείων, σύνταξη ετήσιων εκθέσεων κλπ.

Η ευθύνη παρακολούθησης της τήρησης των Περιβαλλοντικών Όρων που τίθενται ανήκει στις Υπηρεσίες περιβάλλοντος του ΥΠΕΧΩΔΕ, των περιφερειών και Νομαρχιών (κεντρικό, περιφερειακό και νομαρχιακό επίπεδο), στις αρμόδιες Υπηρεσίες του συναρμόδιου Υπουργείου που έχει την ευθύνη υλοποίησης του έργου ή που το αδειοδοτεί κλπ. Κεντρικό ελεγκτικό ρόλο κατοχυρώνει πλέον η Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΧΩΔΕ.

Η συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες αυτές και η οργανωμένη δραστηριοποίηση της κοινωνίας των πολιτών οδηγούν στη συνειδητοποίηση μιας μεγάλης αλήθειας: ότι καμία πολιτική δε μπορεί να έχει αποτέλεσμα, αν δεν βοηθήσουμε όλοι μας να προστατευθεί το περιβάλλον, χωρίς ταυτόχρονα να πηγαίνει πίσω η ανάπτυξη.

Τελευταία Νέα

Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
10:28
16/10/18
Επιτυχόντες Πανελλήνιου Διαγωνισμού Υποψήφιων Δικηγόρων Α΄ Εξεταστικής Περιόδου Έτους 2018 Πίνακας...
Εκδηλώσεις
21:11
14/10/18
Συνημμένα στην πσρούσα η πρόσκληση και η αφίσα της εκδήλωσης που διοργανώνει το Ίδρυμα...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
11:19
10/10/18
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,  Η Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών διοργανώνει...
Προκηρύξεις
11:14
07/10/18
ΑΠΟΜΈΝΟΥΝ ΤΕΛΕΥΤΑΊΕΣ ΘΕΣΕΙΣ! Tο Δημόσιο Γαλλικό Πανεπιστήμιο Paris 13 – Sorbonne Paris Cité σε...
Προκηρύξεις
14:12
25/09/18
Ένωση Ασκούμενων και Νέων Δικηγόρων Aθηνών εξασφάλισε και φέτος υποτροφία για ένα (1...
Προκηρύξεις
14:10
25/09/18
Το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, ως Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο και ως Κέντρο Διά Βίου...
Εκδηλώσεις
12:16
25/09/18
Συνημμένη στο παρόν η πρόσκληση για την Εκδήλωση που διοργανώνει το Ίδρυμα Διεθνων Νομικων Μελετών...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
16:34
20/09/18
Προκηρύξεις
18:19
18/09/18
Το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, το πρώτο ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο, όπου όλα τα...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
15:37
17/09/18
Οι εκδόσεις "ΤΕΤΡΑΒΙΒΛΟΣ" συνεχίζουν την προσφορά για τα μέλη της Ε.Α.Ν.Δ.Α.  ...