H Δικαιοσύνη ως φοροεισπρακτικός μηχανισμός υπό τον μανδύα της επιτάχυνσης

H Δικαιοσύνη ως φοροεισπρακτικός μηχανισμός
υπό τον μανδύα της επιτάχυνσης

 

του Γιάννη Δεληγεώργη,

Μέλους της Ένωσης Ελλήνων Δικονομολόγων,
πρώην Μέλους του ΔΣ της ΕΑΝΔΑ

 


Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί στη χώρα μας ένας ζωηρός διάλογος σχετικά με την ανάγκη  επιτάχυνσης της απονομής της δικαιοσύνης. Πολλές φορές ακόμα και οι ίδιοι οι Δικηγόροι, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αδυνατούν να αντιμετωπίσουν μια πραγματικότητα που τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι όση επιμέλεια και αν επιδείξουν δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των εντολέων τους ακόμα και σε περιπτώσεις που έχουν καταφανώς το νόμο με το μέρος τους. Πλείστοι νόμοι ψηφίστηκαν, ειδικά κατά το πρόσφατο παρελθόν, με σκοπό να επιλύσουν το πρόβλημα αλλά μέχρι σήμερα παραμένουν ένα απλό ευχολόγιο αφού περιορίζονται στη θέσπιση «ενδεικτικών» προθεσμιών των οποίων η τήρηση μετά το πέρας ενός σύντομου χρονικού διαστήματος αποτελεί κενό γράμμα. Επιβάλλεται, λοιπόν, από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να αναπτυχθεί ένας γόνιμος διάλογος που θα οδηγήσει σε τολμηρές πρωτοβουλίες κατάλληλες να επιφέρουν ριζικές μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα η δικαιοσύνη. Πιο συγκεκριμένα:

Ουσιαστική εφαρμογή του θεσμού της πιλοτικής δίκης: Η πιλοτική δίκη αποτελεί έναν νέο θεσμό που θεσπίστηκε στη Γερμανία προκειμένου να επιτευχθεί σε ορισμένες περιπτώσεις ταχύτερη και ομοιόμορφη απονομή δικαιοσύνης. Στην Ελλάδα εισήλθε με τους νόμους 3659/2008 και 3900/2010 κυρίως στο χώρο του διοικητικού δικαίου καθώς η επίλυση «μια κι έξω» σημαντικότατων θεμάτων που αφορούν πολύ κόσμο σε συνθήκες οικονομικής κρίσης είναι αναγκαία διότι ξεκαθαρίζεται σύντομα το τοπίο εφαρμογής ενός μέτρου, όπως για παράδειγμα το ΕΤΗΔΕ στα ακίνητα, οι πολίτες ξέρουν τι ισχύει, με αποτέλεσμα να μην ξοδεύονται σε ατέρμονους δικαστικούς αγώνες φορτώνοντας την δικαιοσύνη με όγκους υποθέσεων για χρόνια.

Κάμψη της αρχής της προφορικότητας: Πάγια θέση στη θεωρία και την νομολογία αποτελεί ότι η προφορικότητα της συζήτησης είναι η μόνη μέθοδος για να «ζωντανέψει» η διαφορά και να αποκτήσει το Δικαστήριο επαφή με το πραγματικό υλικό της δίκης. Ωστόσο η κατάργηση της εξέτασης των μαρτύρων στην πολιτική δίκη και η αντικατάσταση αυτών από ένορκες καταθέσεις ενώπιον Συμβολαιογράφου (ή και Ειρηνοδίκη όταν τα Ειρηνοδικεία αποκτήσουν την κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή), όπου να επιτρέπεται όμως η υποβολή ερωτήσεων, θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση, η οποία χωρίς να κάνει εκπτώσεις στην ποιότητα της απονομής της δικαιοσύνης να οδηγεί στην επιτάχυνση αυτής. Άλλωστε είναι σύνηθες το φαινόμενο μιας πολύωρης και άνευ ουσίας εξέτασης μαρτύρα η οποία, τις περισσότερες φορές με την ανοχή της έδρας, αντί να οδηγεί σε μια ορθή διάγνωση των εννόμων σχέσεων που κρίνονται, αναλίσκεται σε απλή επανάληψη των ισχυρισμών των διαδίκων.  Στο πλαίσιο αυτό θα ήταν χρήσιμη η θέσπιση και μιας υποχρεωτικής προδικασίας ώστε προδήλως αόριστες αγωγές ή αγωγές που ασκήθηκαν για λόγους στρεψοδικίας να μην φτάνουν ποτέ στα ακροατήρια.

Ενίσχυση των θεσμών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών: Η ελληνική πολιτεία προς αποσυμφόρηση των δικαστηρίων νομοθετεί δίδοντας κίνητρα στους πολίτες προκειμένου να αποφεύγουν την προσφυγή στη δικαιοσύνη. Όμως τέτοιες λύσεις δεν έχουν προβληθεί όπως θα έπρεπε με αποτέλεσμα να μην είναι γνωστές στο ευρύ κοινό. Κλασικό παράδειγμα αποτελούν οι Επιτροπές Διακανονισμού για τις Εμπορικές Μισθώσεις οι οποίες λειτουργούν σε κάθε περιφέρεια και θεσπίστηκαν με τον Ν. 3898/2010. Αυτές οι επιτροπές είναι αρμόδιες για την εξώδικη επίλυση διαφορών που αφορούν στην αναπροσαρμογή του μισθώματος στις εμπορικές μισθώσεις, για ακίνητα που βρίσκονται μέσα στα όρια της οικείας περιφερειακής ενότητας και επιλαμβάνονται  των υποθέσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, κατόπιν ενυπόγραφης αναφοράς ενός τουλάχιστον των εμπλεκομένων μερών.

Αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού δικαστικής δαπάνης: Δυστυχώς σήμερα η δικαστική δαπάνη που επιβάλλεται προς όφελος του νικήσαντος διαδίκου δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος της προσφυγής στα δικαστήρια. Μια αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού αυτής, όπως αυτή επιδικάζεται από το αγγλοσαξονικό δίκαιο, θα μπορούσε να αποτελέσει αποτρεπτικό παράγοντα για την προσφυγή στα δικαστήρια. Η ανωτέρω πρόνοια θα ήταν επιβεβλημένη στις περιπτώσεις όπου έχει προηγηθεί εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς και η αποτυχία αυτής οφείλεται στην αρνητική στάση του μέρους που οδήγησε σε αυτό το αποτέλεσμα. Με αυτό το δεδομένο θα ενισχυθεί και θα εξοπλιστεί περαιτέρω ο διαιτητής ή ο διαμεσολαβητής και η ανωτέρω διαδικασία θα πάψει απλώς να αποτελεί μια τυπική προϋπόθεση για το παραδεκτό της συζητήσεως ενώπιον των δικαστηρίων.

Τέλος, οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι η επιτάχυνση και η βελτίωση της απονομής της δικαιοσύνης δεν επιτυγχάνεται με την διαρκή θέσπιση παραβόλων και τελών ως προαπαιτούμενα για την άσκηση ενδίκων μέσων και βοηθημάτων. Η επιφανειακή δικαιολογία της αποφυγής άσκησης μη προπετών ενδίκων μέσων που συχνά χρησιμοποιείται ως δικαιολογητικός λόγος προκειμένου η ανωτέρω πρακτική να αποκτήσει συνταγματικό μανδύα δεν καλύπτει την σαφή και απροσχημάτιστη βούληση για μια δικαιοσύνη ακριβή, μη προσβάσιμη στον μέσο πολίτη και πλήρως προσαρμοσμένη στην εισπρακτική λογική της εποχής μας. Εάν αυτό δεν αλλάξει κάθε συζήτηση για την επιτάχυνση της δικαιοσύνης θα συνεπάγεται απλώς έναν εύσχημο τρόπο καταστρατήγησης των δικαιωμάτων των πολιτών.

 

Τελευταία Νέα

Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
18:41
18/10/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
09:55
15/10/19
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, που...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
15:00
14/10/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
13:40
14/10/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
10:20
08/10/19
Η Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας Επάρκειας του άρθρου 16 Κώδικα Δικηγόρων (Ν.4194/2013) ανακοινώνει ότι...
Εκδηλώσεις
18:39
07/10/19
Το Ινστιτούτο Διεθνούς και Ελληνικού Αθλητικού Δικαίου (Ι.Δ.Ε.Α.Δ.)  σας προσκαλεί στην ετήσια...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
13:18
04/10/19
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών διοργανώνει Σπουδαστήριο για τον νέο Ποινικό Κώδικα, για ασκούμενους...
Εκδηλώσεις
12:51
02/10/19
  Η PALLADIAN CONFERENCES διοργανώνει για 6η συνεχή...
Προκηρύξεις
19:30
23/09/19
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
08:37
23/09/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών               ...