Τεύχος 2ο

ΣυνημμένοΜέγεθος
n-eanda_2.pdf3.79 MB
Embedded Scribd iPaper - Requires Javascript and Flash Player
Ένωση Ασκουµένων και Νέων ∆ικηγόρων Αθηνών (N.E.A.Ν.∆.Α.)
Το δεύτερο τεύχος του περιοδικού µας είναι γεγονός. Η περίοδος κατά την οποία κυκλοφορεί είναι ιδιαίτερα κρίσιµη, λόγω των επερχόµενων αρχιαιρεσιών για την εκλογή Προέδρου και ∆ιοικητικού Συµβουλίου του ∆ικηγορικού µας Συλλόγου, αλλά και της γενικότερης πολιτικής συγκυρίας. Σε µία εποχή, λοιπόν, που επίκεινται πολλές αλλαγές, που θα επηρεάσουν τον κλάδο µας, εµείς προσπαθούµε να ενηµερώσουµε τους αναγνώστες µας τόσο για τις επικείµενες εξελίξεις όσο και για κρίσιµα νοµικά ζητήµατα. Παράλληλα, η Ένωση µας δίνει το δικό της αγώνα, για να ενισχύσει τη θέση των ασκουµένων και νέων ∆ικηγόρων.
Ένα µεγάλο ευχαριστώ εκ νέου σε όλους όσοι εργάστηκαν εθελοντικά, προκειµένου να κυκλοφορήσει και το δεύτερο τεύχος. Καλή ανάγνωση…
Αρχισυντάκτρια: Σταµαδιάνου Κυριακή, ∆ικηγόρος, Μέλος ∆.Σ. Ε.Α.Ν.∆.Α. Συντακτική οµάδα: 1) Βλαχοκυριάκου Αναστασία, Ασκουµένη ∆ικηγόρος 2) ∆ουκακάρου Βίκυ, ∆ικηγόρος 3) Καλογριδάκης Ιωάννης, ∆ικηγόρος 4) Κλειώσης Χρήστος, ∆ικηγόρος 5) Λιακόπουλος ∆ηµήτρης, ∆ικηγόρος 6) Παπαδοπούλου Βάνια, Ασκουµένη ∆ικηγόρος 7) Φασλής Χρήστος, ∆ικηγόρος
ΕΝΩΣΗ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ & ΝΕΩΝ ∆ΙΚΗΓΟΡΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
Τεύχος 2ο
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
-1
Περιεχόµενα
Τεύχος 2ο
! ∆ράση Ε.Α.Ν.∆.Α. 1. Αγωνιζόµαστε και Πετυχαίνουµε “Αναµόρφωση του θεσµού της Άσκησης” ........................................................ 3 2. 1ο Νοµικό Συνέδριο Ε.Α.Ν.∆.Α. ........................................................................... 4 3. 2006-2011 Ο διαδικτυακός τόπος της Ένωσης Ασκουµένων και Νέων ∆ικηγόρων Αθηνών ............................................................................... 5 6 7 8 9
! Πολιτική - Επικαιρότητα 4. Εκλογές ∆.Σ.Α. 2011 ................................................................................................ 5. Η Τουριστική Ανάπτυξη ως µέσο εξόδου από την Οικονοµική Κρίση .... 6. Το Αιγαίο ως αρχιπέλαγος και η ΑΟΖ ................................................................. 7. “Στο όνοµα του Ελληνικού Λαού” .........................................................................
! Επιστηµονικά 8. Μία εισαγωγή στο σύνδροµο γονικής αποξένωσης και στην αναγκαιότητα ρητής αναγνώρισής του ............................................................ 9. Ενώσεις προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα .................................. 10. Η επαναφορά της τακτικής καταγγελίας της σύµβασης εργασίας ......... 11. Οι ∆ηµόσιες Συµβάσεις Πριν και Μετά ............................................................ 12. Ελεύθερη Πρόσβαση σε Περιβαλλοντικές Πληροφορίες .......................... 13. Η ∆ιεθνής ∆ικαιοδοσία των Ελλ. ∆ικαστηρίων .............................................. 14. Η Ευρωπαϊκή ∆ιαταγή Πληρωµής .....................................................................
! Συνέντευξη Προέδρου Ελεγκτικού Συνεδρίου κου Ιωάννη Καραβοκύρη ............................................................................................ 10 13 15 15 17 18 19 20
! Κοινωνικά 15. Χατζηκυριάκειο Ίδρυµα ......................................................................................... 21 16. Κιβωτός του Κόσµου .............................................................................................. 22
2-
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
Η ένωση µας µε την ολοένα εντονότερη παρέµβαση και δραστηριοποίηση της δίνει λύση σε χρόνια προβλήµατα και βοηθά ουσιαστικά το νέο συνάδελφο στη καθηµερινότητα του. Αποτέλεσµα της συντονισµένης δράσης µας προς τα αρµόδια πολιτειακά όργανα κατόπιν σχετικής διαβούλευσης µε το Υπουργείο ∆ικαιοσύνης ∆ιαφάνειας και Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων, η βουλή των Ελλήνων προέβη σε σχετική τροποποίηση του Κώδικα περί ∆ικηγόρων, αναφορικά µε το θεσµό της άσκησης: Ειδικότερα, σύµφωνα µε το άρθρο 33 του Ν. 3910/2011 - Εθνική Σχολή ∆ικαστικών Λειτουργών και άλλες διατάξεις (Φ.Ε.Κ. Α’ 11/8-2-2011), «Τροποποίηση του Κώδικα ∆ικηγόρων Στο άρθρο 6 του ν.δ. 3026/1954 προστίθεται παράγραφος 5 ως εξής και η παράγραφος 5 αναριθµείται σε 6: “5. Μέρος της άσκησης, διάρκειας έως έξι µηνών, µπορεί να γίνει στο πολιτικό και διοικητικό Εφετείο ή Πρωτοδικείο ή στην αντίστοιχη Εισαγγελία της έδρας του ∆ικηγορικού Συλλόγου που είναι εγγεγραµµένος ο ασκούµενος. Ο αριθµός των ασκουµένων, η κατανοµή αυτών σε τµήµατα και η εξειδίκευση των καθηκόντων που θα επιτελούν, καθορίζονται από τα όργανα διοίκησης του Εφετείου, Πρωτοδικείου ή της Εισαγγελίας, µετά από γνώµη του οικείου ∆ικηγορικού Συλλόγου. Ο ασκούµενος λαµβάνει αµοιβή που καθορίζεται µε κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονοµικών και ∆ικαιοσύνης, ∆ιαφάνειας και Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων.”». Η ανωτέρω νοµοθετική ρύθµιση συνιστά δικαίωση των µέχρι σήµερα πρωτοβουλιών µας καθώς αποτελεί ένα σηµαντικό πρώτο βήµα προς την κατεύθυνση της αναµόρφωσης του θεσµού της άσκησης και της διασφάλισης της αµοιβής των ασκουµένων δικηγόρων. Επιπροσθέτως: - ∆ιοργανώσαµε το 1ο επιστηµονικό – νοµικό συνέδριο µε θέµα “ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ” στο Ναύπλιο µε απόλυτη επιτυχία και µε τη συµµετοχή πλήθους αξιόλογων οµιλητών από τον ακαδηµαϊκό, επιστηµονικό και περιβαλλοντολογικό κλάδο. Η ανταπόκριση των συναδέλφων ήταν εντυπωσιακή, ενώ ο αριθµός των συµµετεχόντων ξεπέρασε τους τετρακόσιους. Ευελπιστούµε και θα επιδιώξουµε την καθιέρωση ετήσιου νοµικού συνεδρίου της Ε.Α.Ν.∆.Α., ώστε να αποτελέσει θεσµό για την Ένωση µας και για το νοµικό κόσµο εν γένει. - Αναβαθµίσαµε την ιστοσελίδα της Ένωσής µας, έτσι ώστε να είναι πιο λειτουργική, εύχρηστη και χρήσιµο εργαλείο για το συνάδελφο. - Πραγµατοποιήσαµε συνάντηση µε το Γενικό Γραµµατέα του Υπουργείου ∆ικαιοσύνης ∆ιαφάνειας και Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων, καταθέτοντας σχετικό υπόµνηµα µε τις θέσεις της Ένωσής µας. ∆ηλώσαµε απερίφραστα τη διαφωνία µας στη τυχόν κατάργηση των γραµµατίων προείσπραξης καθώς και στη κατάργηση της υποχρεωτικής παράστασης δικηγόρου στα συµβόλαια. - Συνεργασθήκαµε µε απόλυτη επιτυχία µε τον Πρόεδρο της Τριµελούς ∆ιοικούσας Επιτροπής του Πρωτοδικείου Αθηνών αναφορικά µε το διορισµό δικαστικών αντιπροσώπων στις δηµοτικές και περιφερειακές εκλογές. Για πρώτη φορά συµµετείχε στη διεξαγωγή των εκλογών τόσο µεγάλος αριθµός νέων και ασκούµενων συναδέλφων. - Πετύχαµε σε συνεργασία µε τους όλους τους µαζικούς συγκοινωνιακούς φορείς την έκδοση µειωµένων ετησίων καρτών απεριορίστων διαδροµών κατά 15% για τα µέλη µας, σε όλα τα
Αγαπητοί συνάδελφοι, Μεσούσης µιας περιόδου κρίσιµων για το κλάδο µας εξελίξεων και αλλαγών κυκλοφορεί το δεύτερο τεύχος του περιοδικού µας, το οποίο καθιερώθηκε ήδη στη συνείδηση των νέων συναδέλφων, ως µέσο επικοινωνίας, ανταλλαγής απόψεων, πολιτικοποίησης και ενηµέρωσης γύρω από τα δικηγορικά - συνδικαλιστικά δρώµενα.
ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΠΕΤΥΧΑΙΝΟΥΜΕ... «ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ»
∆ΡΑΣΗ Ε.Α.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
-3
µέσα µαζικής µεταφοράς. Το διοικητικό συµβούλιο προκειµένου να αφουγκραστεί καλλίτερα τα προβλήµατα των µελών της ενώσεώς µας πραγµατοποιεί ανά τακτά χρονικά διαστήµατα συναντήσεις µαζί τους προκειµένου να ακούσει τις προτάσεις τους, τους προβληµατισµούς τους και τυχόν καταγγελίες για ανάρµοστη συµπεριφορά. - Η Ε.Α.Ν.∆.Α προέβη σε διενέργεια µεγάλης έρευνας µε συµπλήρωσης ειδικού ερωτηµατολογίου για τα προβλήµατα που απασχολούν και αντιµετωπίζουν σήµερα οι νέοι συνάδελφοι. Το ενδιαφέρον και η ανταπόκρισή σας σε όλες αυτές τις νέες πρωτοβουλίες και ενέργειες της Ένωσης µας, µας ενδυναµώνουν και αποτελούν κίνητρο για την συνέχιση των προσπαθειών µας µε κεντρικό στόχο πάντα την ουσιαστική συµβολή µας στην βελτίωση της καθηµερινότητας του νέου δικηγόρου και ασκουµένου. Μιχάλης Κ. Καλαντζόπουλος ∆ικηγόρος, Πρόεδρος της Ένωσης Ασκουµένων και Νέων ∆ικηγόρων Αθηνών (E.Α.Ν.∆.Α.)
1ο Νοµικό Συνέδριο Ε.Α.Ν.∆.Α.
Στις 21, 22 και 23 Ιανουαρίου 2011 πραγµατοποιήθηκε στο Ναύπλιο το 1ο Νοµικό Συνέδριο της Ε.Α.Ν.∆.Α. Σ’ αυτό συµµετείχαν περίπου 400 σύνεδροι, οι οποίοι προέρχονταν από τον ακαδηµαϊκό, το δικαστικό αλλά και το δικηγορικό χώρο. Αυτό φανερώνει αφενός µεν ότι το θέµα του συνεδρίου αγγίζει τους νοµικούς, όποια κατεύθυνση κι αν έχουν επιλέξει να ακολουθήσουν, αφετέρου δε ότι τα µέλη του ∆.Σ. της Ένωσης αφουγκράζονται τις ανάγκες της εποχής µας. Το θέµα του συνεδρίου : «Κτηµατολόγιο, Χωροταξία, Περιβάλλον» είναι, ίσως, το πιο επίκαιρο και δυσεπίλυτο πρόβληµα που έχει να αντιµετωπίσει ο νέος δικηγόρος. Το Κτηµατολόγιο θα εφαρµοστεί σταδιακά σ’ όλη τη χώρα και θα αποτελέσει το ρυθµιστικό παράγοντα της χωροταξικής αναδιάρθρωσής της. Στην πορεία της εφαρµογής του θεσµού του Κτηµατολογίου ανέκυψαν ζητήµατα περιβαλλοντικά που ανέδειξαν την ανάγκη ριζικών αλλαγών στους τοµείς της χωροταξίας και του περιβάλλοντος. Οι αλλαγές αυτές άρχισαν σταδιακά να πραγµατοποιούνται µε ευνοϊκά για τον τόπο και το επίπεδο διαβίωσης αποτελέσµατα. Ωστόσο, δηµιούργησαν ένα νέο νοµικό καθεστώς, εξαιτίας του οποίου οι νοµικοί βρέθηκαν και συνεχίζουν να βρίσκονται αντιµέτωποι µε πρωτοφανή προβλήµατα, ιδιαίτερα γραφειοκρατικά, λόγω του ότι κανείς δεν είναι πλήρως ενηµερωµένος για να τους διαφωτίσει. Τα προβλήµατα αυτά αποτέλεσαν τους βασικούς πυρήνες γύρω από τους οποίους κινήθηκαν οι οµιλητές προκειµένου να «ξεµπλέξουν το κουβάρι» του ζητήµατος, δίνοντας ταυτόχρονα τη δική τους θεώρηση και προτείνοντας ευέλικτους τρόπους αντιµετώπισης. Το γεγονός ότι οι οµιλητές διαχειρίστηκαν το θέµα του συνεδρίου ως µία πρακτική, νοµική υπόθεση, προκάλεσε το ενδιαφέρον του κοινού και υπήρξε ισχυρό έρεισµα για την έκφραση των δικών του απόψεων και αποριών σχετικά µε τις εισηγήσεις. Κατά την προσωπική µου γνώµη, το 1ο Νοµικό Συνέδριο της Ε.Α.Ν.∆.Α. ήταν µία εξαιρετική ευκαιρία για τους ασκούµενους και τους νέους δικηγόρους που συµµετείχαν να διαφωτιστούν προκειµένου να είναι έτοιµοι να χειριστούν ένα ζήτηµα σχετικό µε το Κτηµατολόγιο και την εν γένει ακίνητη ιδιοκτησία. Βάνια Παπαδοπούλου Ασκουµένη ∆ικηγόρος www.eanda.gr
4-
N.E.A.Ν.∆.Α.
(2006-2011) - Ο διαδικτυακός τόπος της Ένωσης Ασκουµένων και Νέων ∆ικηγόρων Αθηνών
Το ∆.Σ. της Ε.Α.Ν.∆.Α. που προέκυψε από τις εκλογές του ∆εκεµβρίου 2005 έλαβε απόφαση για τη δηµιουργία ενός διαδικτυακού τόπου, αναθέτοντας την ευθύνη στον τότε Αντιπρόεδρο της Ένωσης. Μετά από κάποιες πρώτες προσπάθειες άλλων συναδέλφων, οι οποίες για διάφορους λόγους δεν τελεσφόρησαν, έτυχε να επικοινωνήσουµε µε τον ως άνω µέσω κοινών γνωστών και, όταν µου πρότεινε να αναλάβω εγώ την κατασκευή και τη γενική διαχείριση του εν λόγω διαδικτυακού τόπου, δέχτηκα µε πολλή χαρά, χωρίς βέβαια να µπορούσα να προβλέψω ακόµα ούτε εγώ ο ίδιος πόσο µακριά θα πήγαινε αυτή η προσπάθεια.
*** Το νέο ∆.Σ. της Ε.Α.Ν.∆.Α., το οποίο αναδείχθηκε από τις τελευταίες εκλογές του Ιουνίου 2010, ανέθεσε τον ανασχεδιασµό της ιστοσελίδας σε επαγγελµατίες, ώστε να γίνει πιο σύγχρονη, πιο εύχρηστη και πιο λειτουργική. Ήδη, περί τα τέλη Νοεµβρίου 2010, ο νέος, ανανεωµένος διαδικτυακός τόπος της Ένωσης τέθηκε σε πιλοτική λειτουργία. Σήµερα, η ιστοσελίδα της Ε.Α.Ν.∆.Α. α) απαριθµεί περίπου πέντε χιλιάδες (5.000) µέλη, οι εγγραφές των οποίων επιβεβαιώνονται και ενεργοποιούνται µέσω ηλεκτρονικών διευθύνσεων, ξεπερνώντας κατά πολύ τόσο τις αρχικές µας προβλέψεις όσο και τα γεωγραφικά όρια της περιοχής των Αθηνών, β) δέχεται κατά µ.ό. περίπου χίλιους πεντακόσιους (1.500) διαφορετικούς επισκέπτες ηµερησίως, έχοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο µετεξελιχθεί σε ένα πρότυπο διαδικτυακό portal για τους ασκούµενους και τους νέους δικηγόρους όλης της Ελλάδας. ***
*** Η ιστοσελίδα της Ε.Α.Ν.∆.Α. τέθηκε σε λειτουργία περί τα µέσα Οκτωβρίου 2006, χωρίς απολύτως κανένα οικονοµικό κόστος για την Ένωση, καθώς βασίστηκε αποκλειστικά σε εθελοντική εργασία, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρει το ελεύθερο λογισµικό. ∆εδοµένου, επίσης, ότι το τότε ∆.Σ. της Ε.Α.Ν.∆.Α. δεν είχε τύχει να δώσει συγκεκριµένες οδηγίες για το τι ακριβώς θα ήθελε να περιέχει η ιστοσελίδα της Ένωσης, δηµιουργήθηκαν τέτοιες συνθήκες ελευθερίας ώστε η δηµιουργικότητα να υπερβεί τις προσδοκίες ακόµα και των ίδιων των δηµιουργών. Ειδικότερα, ένας διαδικτυακός τόπος ο οποίος καταρχήν προοριζόταν για την ανάρτηση των επίσηµων ανακοινώσεων και των δελτίων τύπου της Ένωσης βρέθηκε ξαφνικά να διαθέτει α) ανακοινώσεις για κάθε ζήτηµα που ενδιαφέρει τους νέους συναδέλφους (ανακοινώσεις ∆.Σ.Α., ανακοινώσεις δικαστηρίων, ανακοινώσεις για εκδηλώσεις και συνέδρια, προκηρύξεις για διαγωνισµούς και θέσεις εργασίας, ενηµέρωση για τη νοµική επικαιρότητα), β) µικρές αγγελίες για ασκούµενους και νέους δικηγόρους καθώς και για πωλήσεις, ενοικιάσεις και συστεγάσεις γραφείων, γ) οδηγούς και βοηθήµατα για τους νέους συναδέλφους, δ) υποδείγµατα δικογράφων για υποθέσεις σε πολιτικά, ποινικά και διοικητικά δικαστήρια καθώς και για διοικητικές προσφυγές, ε) αρθρογραφία και, ίσως το πιο σηµαντικό, στ) δυνατότητες στα) εγγραφής των ενδιαφεροµένων στην ιστοσελίδα, στβ) διαρκής ενηµέρωσης µέσω ηλεκτρονικών µηνυµάτων για όλες τις δραστηριότητες της Ένωσης και στγ) συµµετοχής σε διαδικτυακές συζητήσεις για κάθε ζήτηµα που άπτεται της άσκησης, της δικηγορίας, της επιστήµης, των µεταπτυχιακών σπουδών, της πολιτικής επικαιρότητας αλλά και του ελεύθερου χρόνου. Επιπλέον, περί τα τέλη Ιουλίου 2008, η Ένωση άρχισε να αποκτά ενεργό παρουσία και στα µέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς, µε πρωτοβουλία των διαχειριστών της ιστοσελίδας, δηµιουργήθηκε το group «Ε.Α.Ν.∆.Α. - www.eanda.gr» (http://www.facebook.com/group.php?gid =30245556954), το οποίο πολύ σύντοµα «αναγνωρίστηκε» από το τότε ∆.Σ. της Ε.Α.Ν.∆.Α., που είχε προκύψει από τις εκλογές του Ιουνίου 2008, ως το «επίσηµο» group της Ένωσης στο facebook. Μέσω του συγκεκριµένου group ενηµερώνονται ήδη – σε διαρκή βάση – περισσότεροι από χίλιοι τριακόσιοι (1.300) ασκούµενοι και νέοι δικηγόροι.
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
-5
Θα ήθελα να ευχαριστήσω και από εδώ α) όλα τα ∆.Σ. της Ε.Α.Ν.∆.Α. από το 2005 µέχρι και σήµερα, για την εµπιστοσύνη τους προς το πρόσωπό µου όσον αφορά την κατασκευή και τη διαχείριση της ιστοσελίδας, β) το συνάδελφο και φίλο Κλέαρχο Μαυριλάκο, για την εξαιρετική συνεργασία µας στη διαχείριση της ιστοσελίδας από το φθινόπωρο του 2008 µέχρι και σήµερα, γ) το συνάδελφο και φίλο Απόστολο Κουτσουλέλο, για την εξαιρετική συνεργασία µας στη διαχείριση της ιστοσελίδας από τα τέλη του 2007 µέχρι το φθινόπωρο του 2008, καθώς και δ) όλους τους συναδέλφους, επισκέπτες και χρήστες της ιστοσελίδας, για την υποµονή και την κατανόησή τους στις αδυναµίες µας αλλά και για την έµπρακτη και διαρκή συµβολή τους ώστε ο διαδικτυακός µας τόπος να γίνεται ολοένα και καλύτερος. Αλέξανδρος Μαντζούτσος ∆ικηγόρος, ∆ιαχειριστής Ιστοσελίδας Ε.Α.Ν.∆.Α. almos888@gmail.com http://www.facebook.com/almos888
ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Εκλογές ∆ικηγορικού Συλλόγου Αθηνών 2011
Η 27η και 28η του µηνός Φεβρουαρίου 2011 ορίστηκαν ως οι ηµέρες αρχιαιρεσιών για την εκλογή Προέδρου και ∆ιοικητικού Συµβουλίου του ∆ικηγορικού µας Συλλόγου. Σε περίπτωση επαναληπτικής ψηφοφορίας για την εκλογή Προέδρου η ψηφοφορία θα λάβει χώρα τις ηµέρες Κυριακή και Τρίτη 6 και 8 Μαρτίου αντίστοιχα. Το έργο του νέου Πρόεδρου και του νέου ∆ιοικητικού Συµβουλίου δε θα είναι εύκολο, καθώς διανύουµε µία εποχή που -κατά κοινή οµολογίατο επάγγελµά µας στη χώρα µας βιώνει τη µεγαλύτερη κρίση στην πρόσφατη ιστορία. ∆εν είναι µόνο οι αναµενόµενες µεταρρυθµίσεις της Κυβέρνησης που φαίνεται ότι θα συνεχίσουν να πλήττουν τον κλάδο µας, είναι και η γενικότερη απαξίωση της ∆ικαιοσύνης καθώς και η θεσµική υποβάθµιση του λειτουργήµατός µας . Η Ένωση Ασκουµένων και Νέων ∆ικηγόρων Αθηνών (Ε.Α.Ν.∆.Α) δεν µπορεί και δε θέλει να µείνει απαθής στις εξελίξεις. Γνωρίζουµε πολύ καλά ότι ίσως είναι η τελευταία µας ευκαιρία να διεκδικήσουµε ένα ουσιαστικό ρόλο στη διαµόρφωση του µέλλοντος µας. Άλλωστε, εµείς είµαστε αυτοί που θα υποστούµε πρώτοι τα δεινά των νέων µεταρρυθµίσεων κι αυτοί που βιώνουµε καθηµερινά στο ''πετσί µας'' τα κακώς κείµενα της δικηγορίας. Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο της Ένωσης µας πραγµατοποίησε συνάντηση µε τον υποψήφιο Πρόεδρο του ∆ικηγορικού Συλλόγου µε το συνδυασµό '' Ώρα των ∆ικηγόρων'', Μιχάλη Ζαφειρόπουλο, και τον υποψήφιο σύµβουλο του ∆ικηγορικού Συλλόγου µε τον ως άνω συνδυασµό και πρώην Πρόεδρο της Ένωσής µας, Νίκο Κουτκιά, κατόπιν δικής τους πρωτοβουλίας. Κατά την παρουσίαση του προγράµµατος τους και των θέσεων τους, άκουσαν τα προβλήµατα που τους εκθέσαµε και τις προτάσεις µας. Η κατάσταση που βιώνουµε όλοι είναι κρίσιµη, αλλά η Ένωση µας δίνει µάχη, προκειµένου να αποκτήσει κι αυτή λόγο στη διαµόρφωση των εξελίξεων και κατά συνέπεια να προασπίσει τα συµφέροντα των ασκουµένων και νέων ∆ικηγόρων.
Κυριακή Σταµαδιάνου ∆ικηγόρος, Μέλος ∆.Σ. Ε.Α.Ν. ∆.Α www.eanda.gr
6-
N.E.A.Ν.∆.Α.
Η Τουριστική Ανάπτυξη ως µέσο εξόδου από την Οικονοµική Κρίση
Η διεθνής οικονοµική κρίση που πλήττει τον πλανήτη ήταν αδύνατο να µην επηρεάσει και την οικονοµία της δικής µας χώρας. Ως απόρροια αυτής, η µείωση ρευστότητας που παρατηρείται δεν θα µπορούσε να αφήσει ανέγγιχτο τον τουρισµό ο οποίος στην Ελλάδα µαζί µε τον κατασκευαστικό κλάδο και τη ναυτιλία αποτελούν τους πυλώνες της οικονοµίας, καθώς δεν συνιστά ο κλάδος του τουρισµού µία ξεκοµµένη και αυτόνοµη κοινωνική δραστηριότητα, αλλά µαζί µε τους άλλους τοµείς αποτελεί ένα ενιαίο παραγωγικό σύµπλεγµα, αποτελώντας κινητήρια δύναµη για την οικονοµία µας. Σε αντίθεση µε τη διεθνή οικονοµική κρίση που πυροδοτήθηκε το 2007, ο ελληνικός τουρισµός έχει εισέλθει σε περίοδο κρίσης ήδη από τη δεκαετία του 1990. Οι λόγοι της κρίσης αυτής ποικίλουν, οφείλονται όµως κυρίως στην υπερπροσφορά των τουριστικών καταλυµάτων. Το βάρος της τουριστικής ανάπτυξης έπεσε κυρίως στην ποσότητα σε βάρος της ποιότητας των παρεχόµενων υπηρεσιών, µε αποτέλεσµα να φτάσουµε στο σηµείο ο ελληνικός τουρισµός σταδιακά να απολέσει την ανταγωνιστικότητά του από άποψη σχέσης αξίαςτιµής. Ο ελληνικός τουρισµός βασίστηκε στην προσφορά συγκεκριµένου µοντέλου, αυτού των 4S (Sun, Sand, Sea and Sex). Όµως ήλιος και θάλασσα υπάρχουν σε αφθονία και σε άλλες περιοχές, ειδικά της Μεσογείου. ∆εν είναι τυχαία άλλωστε η κατακόρυφη αύξηση του τουρισµού στη γειτονική Τουρκία, όπου οι τιµές βρίσκονται σε εξαιρετικά χαµηλότερες τιµές συγκριτικά µε τη δική µας χώρα. Το µοντέλο όµως των 4S µοιάζει να έχει κορεστεί, καθώς δεν υποστηρίζεται από την κεντρική διοίκηση του κράτους, ούτε έχει προβλεφθεί η ύπαρξη αποκεντρωµένων αυτόνοµων τουριστικών οργανισµών, πράγµα που επιδεικνύει έλλειψη πολιτικής ευαισθησίας του κράτους για τον τουριστικό τοµέα. Εξάλλου, η συρρίκνωση του εισοδήµατος που παρατηρείται παγκοσµίως αποτελεί συνέπεια της διεθνούς οικονοµικής κρίσης και δυστυχώς για τον τουριστικό κλάδο της χώρας µας οι κύριοι πελάτες της Ελλάδας προέρχονται στην πλειοψηφία τους από περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονοµικής κρίσης (Βρετανία, Γαλλία, Γερµανία αλλά και Ελλάδα). Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα να οδηγηθούµε τόσο σε µείωση της τουριστικής δαπάνης όσο και σε µείωση του αριθµού των τουριστών µε ταυτόχρονη συρρίκνωση της τουριστικής περιόδου αλλά και του επιπέδου (οικονοµικού, κοινωνικού, κλπ.) των τουριστών που προσελκύει η χώρα µας. Για την ανάκαµψη του τουρισµού αλλά και της οικονοµίας εν γένει της χώρας µας είναι απαραίτητο τα κόµµατα της χώρας να εκπονήσουν ένα στρατηγικό πλάνο µε σκοπό την ενιαία ρύθµιση και λειτουργία του τουριστικού κλάδου της Ελλάδας, επενδύοντας σε µια πιο σύνθετη και ποιοτικά αναβαθµισµένη τουριστική προσφορά που θα απευθύνεται σε υψηλού επιπέδου πελάτες για δώδεκα µήνες τον χρόνο. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η πρόταξη της ποιότητας έναντι της ποσότητας µε βαρύνουσα σηµασία στο επίπεδο των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων αλλά και των υποδοµών προσβασιµότητας (π.χ. κατασκευή µαρίνων για προσάραξη ιδιωτικών σκαφών). Έτσι θα βοηθηθεί η προσέλκυση αναλόγου επιπέδου τουριστών καθιστώντας την Ελλάδα ελκυστικό προορισµό για τουρισµό και θα αναβαθµίσει ταυτόχρονα διάφορες περιοχές της χώρας προσελκύοντας και επενδύσεις διαφορετικών κλάδων, όπως του κατασκευαστικού, συνεισφέροντας και σε άλλους τοµείς της οικονοµίας (π.χ. αύξηση θέσεων εργασίας κ.τ.λ.). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί και στο ζήτηµα της εκπαίδευσης και κατάρτισης του προσωπικού των τουριστικών επιχειρήσεων, τοµέας που χρήζει επειγόντως αναδιάρθρωσης. Τέλος, εξαιρετικής σηµασίας, είναι η ανάδειξη και η προστασία του περιβάλλοντος και του πολιτισµού της χώρας µας. Τα στοιχεία αυτά είναι που συνθέτουν τη µοναδικότητά της, η οποία πρέπει να αποτελέσει λόγο προτίµησης και πόλο έλξης για τους τουρίστες έναντι άλλων προορισµών. Ο στόχος αυτός µπορεί να επιτευχθεί µέσω της προώθησης εναλλακτικών µορφών τουρισµού, όπως για παράδειγµα ο οικολογικός τουρισµός, ο οποίος µπορεί εύκολα να αναπτυχθεί σε µια χώρα µε τόσο πλούσιο και ποικίλο φυσικό περιβάλλον όπως η Ελλάδα.
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
-7
Πιθανώς, στο τρίπτυχο κρίση-ύφεση-ανάπτυξη να µην έρχεται απαραίτητα τρίτη η ανάπτυξη αλλά να µπορεί να αποτελέσει τον τρόπο εξόδου από τις δύο πρώτες και τον κινητήριο µοχλό ανάκαµψης της οικονοµίας. Η στήριξη, εποµένως, ενός βασικού πυλώνα της οικονοµίας και η επένδυση σε αυτόν όχι µε τυχαίο ή ανοργάνωτο τρόπο, αλλά µέσα από οργανωµένη και βιώσιµη αντιµετώπιση µε το βάρος τοποθετηµένο στην ποιότητα των παρεχόµενων υπηρεσιών, να αποτελεί την απάντηση στον τρόπο εξόδου της Ελλάδας από την κρίση, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα στέρεο έδαφος για την οικοδόµηση µιας σταθερής οικονοµίας που θα τιµά και θα σέβεται την πολιτιστική µοναδικότητα της χώρας µας.
∆ηµήτρης Κούµενος Πτυχιούχος Νοµικής Σχολής Αθηνών Ασκούµενος ∆ικηγόρος
Το Αιγαίο ως αρχιπέλαγος και η ΑΟΖ
Οι σχέσεις των δύο χωρών Ελλάδος & Τουρκίας διακρίνονται από µια συνεχή αµφισβήτηση των ελληνικών δικαίων από την πλευρά της γείτονος. Κυριαρχικά δικαιώµατα της Ελλάδος στον υποθαλάσσιο και εναέριο χώρο αυτής αποτέλεσαν µήλον της έριδος µεταξύ των δύο γειτονικών χωρών και διαρκή θρυαλλίδα των συνεχώς µεταβαλλόµενων σχέσεων τους. Μόνιµη σταθερά αυτής της συνεχούς εξωπολεµικής αντιπαράθεσης είναι αφενός οι αστήρικτες νοµικά προκλήσεις της γείτονος –όπως ευκρινώς θα διατυπωθεί παρακάτω–, αφετέρου η συνεχής εµµονή της Ελλάδος στις διεθνείς συνθήκες & στη διεθνή σύµβαση για το δίκαιο της θάλασσας (1982) και ως αποτέλεσµα αυτών ένας αέναος ανταγωνισµός των εξοπλισµών µεταξύ των δύο ‘άσπονδων’ συµµάχων του Οργανισµού Βορειοατλαντικού Συµφώνου (ΝΑΤΟ). Όπως ανεφέρθη παραπάνω η κρίση που σοβεί µεταξύ των δύο χωρών εδράζεται σε συνεχιζόµενες λεκτικές (γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο , casus belli) ή de facto παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου (παράνοµες υπερπτήσεις στον ελληνικό εναέριο χώροFIR Αθηνών και διέλευση τουρκικών πλοίων στα ελληνικά χωρικά ύδατα χωρίς αβλαβή διέλευση) από πλευράς της Τουρκίας. Η ιστορία ξεκινάει κάπου στο 1973 όταν η τουρκική κυβέρνηση παραχώρησε άδεια διεξαγωγής ερευνών για πετρέλαιο σε υποθαλάσσιες περιοχές κοντά σε ελληνικά νησιά. Το 1974 & το 1976 πραγµατοποιήθηκαν έρευνες στο Αιγαίο από τουρκικό ωκεανογραφικό σκάφος. Η Ελλάδα αντέδρασε, θεώρησε τη διαµάχη νοµική και ζήτησε την προσφυγή στο ∆ιεθνές ∆ικαστήριο. Το ζήτηµα περιπλέκεται από το γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει κυρώσει ούτε τη ∆ιεθνή Συνθήκη για την Υφαλοκρηπίδα του 1958 ούτε τη Σύµβαση των Ηνωµένων Εθνών για το ∆ίκαιο της Θάλασσας του 1982, οι οποίες ορίζουν την υφαλοκρηπίδα και τρόπους οριοθέτησής της. Το ∆ιεθνές ∆ικαστήριο της Χάγης πάντως έχει δεχτεί ότι τα δικαιώµατα του παράκτιου κράτους στην υφαλοκρηπίδα αποτελούν διεθνές εθιµικό δίκαιο και τα άρθρα 1-3 της Συνθήκης του 1958 ισχύουν για όλα τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν την έχουν κυρώσει. Συνεπώς οι αιτιάσεις της Τουρκίας περί υφαλοκρηπίδας της Ανατολίας στην οποία ανήκουν ελληνικά νησιά του Αιγαίου πελάγους κρίνονται νοµικά ασταθείς και αβάσιµες. Επιπλέον, όπως σαφώς προβλέπεται από το ∆ιεθνές ∆ίκαιο και τη σχετική νοµολογία (Σύµβαση της Γενεύης 1958, Σύµβαση 1982 Η.Ε. για το ∆ίκαιο της Θάλασσας, Απόφαση ∆ιεθνούς ∆ικαστηρίου για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας της Βόρειας Θάλασσας 1969) τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώµατα υφαλοκρηπίδας, παρά τους περί του αντιθέτου νοµικά αβάσιµους ισχυρισµούς της Τουρκίας για ‘έλξη’ τους από την υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας. Φανερώνει δε, η συνολική στάση της γείτονος ότι πίσω από την επιθυµητή -για αυτήν- οικονοµική συνεκµετάλλευση και άρα πολιτική συγκυριαρχία στο Αιγαίο κρύβεται η πολλή πιθανή ύπαρξη κοιτασµάτων πετρελαίου στο 8-
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
υπέδαφος του βυθού αυτού, το οποίο αποτελεί φυσικό συστατικό της υφαλοκρηπίδας. Η υφαλοκρηπίδα ωστόσο αποτελεί κατά κοινή οµολογία µη νοµικό αλλά γεωλογικό θεσµό. Αντιθέτως η Αποκλειστική Οικονοµική Ζώνη –ορισθείσα διεθνώς ως η οικονοµική ζώνη κυριαρχίας του παράκτιου κράτους 200 ναυτικά µίλια από τις γραµµές βάσης της αιγιαλίτιδας ζώνης- αποτελεί έναν αρχικά εθιµικό και ύστερα τυπικό θεσµό του διεθνούς δικαίου της θάλασσας που µπορεί να αποτελέσει την ουσιαστική διέξοδο της χώρας από το εν µέρει διπλωµατικό της αδιέξοδο. Έτερη επίσης λύση αποτελεί η κατοχύρωση της χώρας µας ως αρχιπελαγικού κράτους (άρθρο 7) στη λογική των ευθειών γραµµών βάσεως, δεδοµένο που θα οδηγούσε στην οριστική απεµπλοκή του εν λόγω ζητήµατος. Θα κατοχυρωθεί συνεπώς το Αιγαίο ως κλειστή ελληνική θάλασσα µε ταυτόχρονο de jure αποκλεισµό της Τουρκίας από την αξιοποίηση των φυσικών πόρων αυτού. Χρήστος Φασλής ∆ικηγόρος Faslis.wordpress.com
(Η πολιτική διάσταση της ∆ικαιοσύνης)
"Στο όνοµα του Ελληνικού Λαού"
Είναι διαδεδοµένη η αντίληψη ότι η εύρυθµη λειτουργία των θεσµών προϋποθέτει την ύπαρξη στεγανών µεταξύ δικαιοσύνης και η πολιτικής. Τόσο οι πολιτικές αποφάσεις θα πρέπει να µην αναιρούνται από τις αποφάσεις τις δικαιοσύνης όσο και η ίδια η δικαιοσύνη θα πρέπει να απέχει αποφάσεων µε πολιτικές σκοπιµότητες κατά την άσκηση των εξουσιών της. Ένα τέτοιο µοντέλο σχέσεων, έχει την αξία του ως θεωρητικό κατασκεύασµα, διαχρονικά όµως η ιστορία έχει αποδείξει ότι σε οριακές καταστάσεις είναι ανέφικτη η απονοµή δικαιοσύνης από µια «απολιτική» δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη κατά την άποψή µου δεν είναι παρά µια εκδήλωση της κρατικής εξουσίας, όχι µια διακριτή και αυτόνοµη εξουσία, και ως εκ τούτου, πολιτική εξουσία. Την πρώτη ένδειξη πολιτικότητας της δικαιοσύνης θα την εξάγω από ένα τυπικό στοιχείο κατά την απονοµή της, την επίκληση της πηγής εξουσίας της δικαιοσύνης: «Στο όνοµα του Ελληνικού Λαού». Αυτή η ανάγκη επίκλησης της πηγής εξουσίας της δικαιοσύνης δεν είναι τυχαία, αλλά µια διαρκής υπενθύµιση στον δικαστή ότι αποφασίζει «στο όνοµα του Ελληνικού Λαού», δηλαδή ως αντιπρόσωπος αυτού. Φυσικά αφ’ ής στιγµής δεν ετέθη στην δοκιµασία της λαϊκής επιλογής, αλλά στην κρίση επιστηµονικής επιτροπής για την επάρκειά του, το αίσθηµα ευθύνης απέναντι στον εντολέα αµβλύνεται. Την αίσθηση της αντιπροσώπευσης ενός Λαού από το έδρανο, την αντικαθιστά σταδιακά η αναζήτηση της επιστηµονικής αυθεντίας. Για παράδειγµα, ο αστικός κώδικας, από µέσο αναπαραγωγής της opinio iuris µιας κοινωνίας στο θεσµικό πλαίσιο που κινείται ο δικαστής, µετατρέπεται σταδιακά σε αυτόνοµο από την κοινωνία δόγµα, που εκσυγχρονίζεται µόνο κατόπιν νοµοθετικής παρεµβάσεως. Φυσικά τα επιχειρήµατα του αντιλόγου δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα. Η λαϊκή βούληση, εκφράζεται διά του νοµοθέτη σε νοµοθετήµατα, και για αυτό ο δικαστής καλείται να εφαρµόσει τα νοµοθετήµατα αυτά ως έχουν, ως αυθεντική έκφραση της κοινής πηγής εξουσίας του δικαστή και του νοµοθέτη: της λαϊκής κυριαρχίας. Από αυτό το σηµείο και ύστερα όµως ξεκινούν τα αναπάντητα ερωτήµατα, των οποίων η απάντηση µόνο φιλοσοφικά µπορεί να αναζητηθεί. Ποιο είναι το καθήκον του δικαστή όταν ο νόµος τον οποίον καλείται να εφαρµόσει, δεν συνάδει
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
-9
µε την πηγή της δικής του εξουσίας; Και θα είµαι σαφής ως προς το παράδειγµα. Όταν µια κοινωνία είναι διψασµένη για κάθαρση, έχει εξουσία ο δικαστής να την αποτρέψει επικαλούµενος νοµικές παραµέτρους όπως η παραγραφή; ∆εν θεωρώ ότι από µόνη της η προσήλωση στο γράµµα του νόµου είναι ικανή να δικαιολογήσει την απόκλιση από το κοινό περί δικαίου αίσθηµα, όταν αυτό είναι διαµορφωµένο σε σαφές αίτηµα. Φυσικά δεν µπορώ να ισχυριστώ ότι θα πρέπει ο δικαστής να διαγιγνώσκει κανόνες δικαίου από την ύπαρξη και µόνο µιας νεφελώδους vox populis. Ο νοµοθέτης θα έπρεπε να το είχε ήδη κάνει. Μπροστά όµως σε αυτή την διάσταση µεταξύ νοµοθέτη και vox populis, το δίληµµα γίνεται ηθικό και πολιτικό. Κάθε επιλογή θα έχει τις συνέπειές και τον πολιτικό αντίκτυπο της: Η µεν πρόκριση του γράµµατος του νόµου έναντι της φωνής της κοινωνίας, θα οδηγήσει σε απαξίωση της δικαιοσύνης και αναζήτηση υποκατάστατων αυτής, η δε πρόκριση της µη θεσπισµένης λαϊκής βούλησης, θα οδηγήσει σε θεσµική ίσως εκτροπή µε επώδυνες ίσως συνέπειες για τον κρίνοντα... Φυσικά δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις, ειδικά στην περιβαντολλογική νοµολογία όπου η vox populis εµπεδώθηκε όχι ευθέως, αλλά µε την χρήση ερµηνευτικών εργαλείων, τα οποία αναίµακτα, αναιρούσαν σιωπηρώς την νοµοθετική βούληση στα πλαίσια εφαρµογής µια ανώτερης βούλησης, αυτής του συντακτικού νοµοθέτη. Αυτή όµως η ευχέρεια δεν µπορεί να βρει πεδίο εφαρµογής παντού. Η ανάδειξη του παραπάνω διλήµµατος φέρνει στο φώς και την πολιτικότητα της θέσης του δικαστή όταν κρίνει ζητήµατα µερικώς ή ολικώς αρρύθµιστα από τον νοµοθέτη, στα οποία τα ερµηνευτικά εργαλεία δεν επαρκούν για την πλήρωση του κενού, που ηθεληµένα ίσως δηµιουργήθηκε. Αναφέροµαι σε περιπτώσεις όπου πέραν των νοµικών κενών υφίστανται και νοµοπολιτικά κενά, δηλαδή πλήρης έλλειψη εκπεφρασµένης νοµοθετικής βούλησης, ή σαφείς αντιθέσεις του γράµµατος του νόµου µε το κοινό περί δικαίου αίσθηµα. Παρά την ύπαρξη αυτών των κενών, δεδοµένης της απαγόρευσης της αρνησιδικίας, µια κάποια απόφαση θα ληφθεί. Αυτή ακριβώς η απόφαση δεν µπορεί παρά να θεωρηθεί και ως πολιτική απόφαση, αφού, είτε παίρνει θέση στην διένεξη µεταξύ νοµοθέτη και opinio iuris, είτε ρυθµίζει µια περίπτωση που ο ίδιος ο νοµοθέτης δεν θέλησε, σκοπίµως, να ρυθµίσει. Αντί επιλόγου, και εν είδει αφορισµού, καταλήγω στο συµπέρασµα ότι µπροστά σε προβληµατικές ή ασαφείς νοµοθετικές ρυθµίσεις, ο δικαστής ex officio, λόγω απαγόρευσης της αρνησιδικίας, ανάγεται σε πολιτικό µε τήβεννο, και κρίνεται ως τέτοιος τελικά. Χρήστος Κλειώσης ∆ικηγόρος
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕ∆ΡΙΟΥ Κος ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΒΟΚΥΡΗΣ
Ιωάννης Καραβοκύρης: Απάντηση Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί αρκετά µέτρα για την βελτίωση της απονοµής της δικαιοσύ10 -
1η Ερώτηση Γιώργος Σταµαδιάνος: ∆εδοµένου ότι έχετε πολύπλευρη εικόνα της ελληνικής δικαιοσύνης, αφού έχετε υπηρετήσει στα πολιτικά δικαστήρια, πριν την ένταξή σας στο Ελεγκτικό Συνέδριο και από την πολύχρονη εµπειρία σας, σε ποια κατεύθυνση πιστεύετε ότι πρέπει να κινηθούν ενδεχόµενα µέτρα για τη βελτίωση απονοµής της δικαιοσύνης στη χώρα µας;
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
νης όπως ο περιορισµός των αναβολών στις ποινικές δίκες, ο θεσµός της ποινικής συνδιαλλαγής και συµβιβασµού, η πάταξη του οικονοµικού εγκλήµατος, της φοροδιαφυγής κ.ά. Πιστεύω όµως ότι προς την κατεύθυνση αυτή στη χώρα µας θα µπορούσαν να ληφθούν και επιπρόσθετα µέτρα όπως Ι. α) Να αποποινικοποιηθούν πολλές υποθέσεις που στην ουσία τους είναι αστικές διαφορές ή διοικητικές παραβάσεις, β) να ιδρυθεί δικαστική αστυνοµία στις µεγάλες εισαγγελίες, για να επιταχυνθεί η διαδικασία της προανάκρισης και της κύριας ανάκρισης οι οποίες καθυστερούν για πολλά χρόνια, γ) να ενισχυθούν ουσιαστικά οι εναλλακτικές ποινές (π.χ. διοικητικές κυρώσεις, αφαίρεση αδείας άσκησης επαγγέλµατος, καταστήµατος κλπ.) και να αναθεωρηθεί ο θεσµός της προσωρινής κράτησης, ώστε να µην θεωρείται ως προκαταβολή ποινής. ΙΙ. Απαιτείται µια δίκαια εξισορρόπηση ανάµεσα στις αντίρροπες ανάγκες της ποιότητας του δικονοµικού συστήµατος και της ταχείας απονοµής της δικαιοσύνης, χωρίς φορµαλισµούς και αυστηρούς δικονοµικούς τύπους, υπό την προϋπόθεση να µην παραβιάζονται οι συνταγµατικές εγγυήσεις και οι αρχές της δίκαιης δίκης. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να αναζητηθεί ένα µοντέλο πολιτικής και διοικητικής δίκης που θα είναι σε θέση να εξοπλίζει τους διαδίκους µε γρήγορη, δραστική και σωστή δικαστική προστασία. Προς την κατεύθυνση αυτή θα µπορούσε να βοηθήσει αποτελεσµατικά η απλούστευση των διαδικασιών, η ηλεκτρονική κατάθεση και επίδοση των δικογράφων, η δυνατότητα εναλλακτικών µορφών επίλυσης των διαφορών και ιδίως η διαµεσολάβηση µε τη συµµετοχή δικαστικού λειτουργού και την παρουσία δικηγόρων, η αναβάθµιση των ενόρκων βεβαιώσεων, η εισαγωγή µηχανισµού φιλτραρίσµατος των υποθέσεων µε την υιοθέτηση φραγµών και ιδιαίτερα στα ανώτατα δικαστήρια, ώστε να περιοριστεί η καταχρηστική άσκηση δικονοµικών δικαιωµάτων, µε προφανώς αβάσιµες προσφυγές, αγωγές ή ένδικα µέσα ή µε υποθέσεις ήσσονος σηµασίας κ.λπ. που δηµιουργούν υπερφόρτωση των πινακίων των δικαστηρίων. ΙΙΙ. Να γίνει ορθολογική - χωροταξική κατανοµή των δικαστηρίων (µια µορφή Καλλικράτη στο χώρο της δικαιοσύνης) γιατί η ίδρυσή τους έχει γίνει µε κριτήρια του περασµένου αιώνα. Κατανοεί κανείς τις τοπικές αντιδράσεις για τη διατήρηση στον τόπο του ενός δικαστηρίου. Ωστόσο η διεθνής εµπειρία έχει αναδείξει ότι επιβάλλεται η κατάργηση των µικρών ή µικροµεσαίων χωρίς απασχόληση δικαστηρίων ή η µετατροπή τους σε µεταβατική έδρα και η αποσυµφόρηση των µεγάλων υπεργιγαντωµένων δικαστηρίων (Αθηνών, Θεσσαλονίκης κλπ. ώστε να γίνουν λειτουργικά και αποτελεσµατικά µε βάση τις σύγχρονες συνθήκες. 2η Eρώτηση: Γιώργος Σταµαδιάνος: Κατά την περίοδο 1994-1996 διατελέσατε Προϊστάµενος του Πρωτοδικείου Αθηνών. Ποια πιστεύετε ότι είναι τα διαχρονικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει το Πρωτοδικείο;
Ιωάννης Καραβοκύρης: Απάντηση Ι. Το Πρωτοδικείο Αθηνών, επί των ηµερών µου που υπηρέτησα ως Πρόεδρος της διοίκησής του (1994-1996) είχε 400 ∆ικαστές, 800 υπαλλήλους και εξέδιδε 120.000 περίπου πολιτικές και 250.000 περίπου ποινικές αποφάσεις το χρόνο. Ηταν η µεγαλύτερη υπηρεσία του Ελληνικού ∆ηµοσίου, το µεγαλύτερο ∆ικαστήριο της χώρας αλλά και της Ευρώπης και µε τη δοµή του αυτή η οποία εξακολουθεί να είναι η ίδια µέχρι σήµερα καλύπτει περισσότερο από τη µισή δικαστηριακή κίνηση των δικαστηρίων του πρώτου βαθµού της χώρας. Ο υδροκεφαλισµός όµως αυτός δηµιουργεί τεράστια προβλήµατα δυσλειτουργίας, γεγονός που είχαµε από τότε επισηµάνει, ώστε µε τη λειτουργία άλλων τριών ή τεσσάρων Πρωτοδικείων στο λεκανοπέδιο της Αττικής να επιτευχθεί η εύρυθµη λειτουργία του. Μάλιστα είχε εκδοθεί και προεδρικό διάταγµα, για την ίδρυση Πρωτοδικείων Ανατολικής και ∆υτικής Αττικής το οποίο όµως ουδέποτε τέθηκε σε ισχύ. ΙΙ. Στο Πρωτοδικείο Αθηνών και γενικά στα πρωτοβάθµια δικαστήρια δοκιµάζεται η αντοχή του µηχανισµού απονοµής της δικαιοσύνης, καθώς ο αυξανόµενος αριθµός υποθέσεων (αστικών και ποινικών) επιβαρύνει δραµατικά την απασχόληση των ∆ικαστηρίων αυτών. Η ανάγκη για επιτάχυνση απονοµής της δικαιοσύνης όχι µόνο στη χώρα µας αλλά και στο διεθνή χώρο είναι τόσο επιτακτική ώστε όπως προσφυώς παρατηρήθηκε η χρονική διάσταση προσλαµβάνει πλέον ποιοτική χροιά. Προς την κατεύθυνση αυτή θα µπορούσε κανείς να προτείνει τη διεύρυνση της καθ’ ύλην αρµοδιότητας του Μονοµελούς Πρωτοδικείου σε βάρος του Πολυµελούς καθώς επίσης και του Μον. Πληµ/κείου σε βάρος του Τριµελούς και της ίδρυσης Μονοµελών Εφετείων σε απλές υποθέ-
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 11
σεις, την απαλλαγή του δικονοµικού µας συστήµατος από χρονοβόρες διαδικασίες που ευνοούν καθυστερήσεις απονοµής της δικαιοσύνης όπως το δίκαιο της αναγκαστικής εκτέλεσης των πιστωτικών τίτλων κλπ. Επίσης θα πρέπει να εισαχθούν στο δικαϊικό µας σύστηµα επιτυχηµένοι θεσµοί που ισχύουν σε άλλες χώρες (Γερµανία κλπ.) που εξυπηρετούν την επιτάχυνση της απονοµής της δικαιοσύνης όπως π.χ. της δυνατότητας των διαδίκων να δηλώνουν στον ∆ικαστή αν το επιθυµούν να εκδίδεται απόφαση χωρίς νοµικές αιτιολογίες ή της άσκησης δικαστικών καθηκόντων σε απλές υποθέσεις (δηµοσίευση διαθήκης, έκδοση διαταγής πληρωµής) από δικαστικούς γραµµατείς που είναι πτυχιούχοι της Νοµικής ή Πανεπιστηµιακής Σχολής. 3η Ερώτηση: Γιώργος Σταµαδιάνος: Ειδικά για δικονοµικές διατάξεις που διέπουν τη δικαιοδοτική λειτουργία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θεωρείται ότι πρέπει να υπάρξει τροποποίηση της κείµενης νοµοθεσίας;
4η Ερώτηση: Γιώργος Σταµαδιάνος: ∆εδοµένου του µεγάλου αριθµού των δικηγόρων µε ό,τι αυτό συνεπάγεται στο πεδίο συνθηκών εργσίας κυρίως των νέων δικηγόρων, που βρίσκονται σε ασθενέστερη θέση, πολλοί σκέφτονται να εγκαταλείψουν το χώρο και να δώσουν εξετάσεις, προκειµένου να γίνουν δικαστικοί λειτουργοί. Τι έχετε να πείτε σ’αυτούς; Ιωάννης Καραβοκύρης: Απάντηση Όπως είναι γνωστό στο δικηγορικό επάγγελµα παρατηρείται ένας υπερπληθωρισµός µε αποτέλεσµα να δυσχεραίνονται οι συνθήκες άσκησης το επαγγέλµατος ακόµη περισσότερο στις ηµέρες µας λόγω και της οικονοµικής κρίσης που επικρατεί στη χώρα µας, η οποία πλήττει γενικά τα ελεύθερα επαγγέλµατα κυρίως όµως τους νέους δικηγόρους. Παρόλα όµως αυτά το ∆ικηγορικό επάγγελµα είναι ελκυστικό, γιατί έχει πολλές δυνατότητες, αφού η οικονοµική κρίση θα περάσει σε λίγα χρόνια και µε την πάροδο του χρόνου θα αποκτήσουν την αναγκαία εµπειρία και γνώσεις, ώστε να γίνουν γνωστές οι επαγγελµατικές τους ικανότητες και η προσωπικότητά τους, δεδοµένου ότι σε µία µεγάλη πόλη όπως η Αθήνα για να γίνουν όλα αυτά γνωστά χρειάζεται κάποια πίστωση χρόνου. Αν όµως παρά ταύτα επιθυµούν να δώσουν εξετάσεις για να γίνουν δικαστικοί λειτουργοί, θα πρέπει απαραίτητα να έχουν στις αποσκευές τους ορισµένα εφόδια όπως α) να είναι επιµελείς, να ενηµερώνονται συνεχώς πάνω στα νέα ρεύµατα της επιστήµης και να µην παραµένουν µε αδρανείς γνώσεις, β) να πιστεύουν στην αρχή της επιείκειας που πρώτος δίδαξε ο Αριστοτέλης και γενικά ότι η δικαιοσύνη πρέπει να έχει ανθρώπινο πρόσωπο γιατί κρίνει διαφορές των ανθρώπων και γ) να πιστεύουν στις αρχές της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και να έχουν ως πρότυπό τους 12 -
Ιωάννης Καραβοκύρης: Απάντηση Το Π.∆. 1225/1981 που αναφέρεται στις δικονοµικές διατάξεις που διέπουν την λειτουργία του Ελεγκτικού Συνεδρίου όσο και το Π.∆. 774/1980 που αναφέρεται στον Οργανισµό του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρά τις κατά καιρούς τροποποιήσεις θεωρώ ότι δεν εξυπηρετούν τις σύγχρονες ανάγκες και επιβάλλεται ο εκσυγχρονισµός τους, αφού σήµερα όπως και στους άλλους τοµείς της δικαιοσύνης, και στο Ελεγκτικό Συνέδριο, υπάρχουν καθυστερήσεις στην απονοµή της, που έχουν προσλάβει ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Οι σηµαντικότερες αιτίες της καθυστέρησης οφείλονται στην κακή λειτουργία της δηµόσιας διοίκησης που δηµιουργεί µεγάλο αριθµό υποθέσεων ή από την αλόγιστη άσκηση ενδίκων µέσων από το ∆ηµόσιο ή τα Ν.Π.∆.∆. Από ότι γνωρίζω ήδη έχει συσταθεί στο Υπουργείο ∆ικαιοσύνης νοµοπαρασκευαστική Επιτροπή για να εναρµονίσει αφ’ ενός τη δικονοµία µας µε τις πρόσφατες ρυθµίσεις που έγιναν για την επιτάχυνση της διοικητικής δίκης στο ΣτΕ. Ιδίως ως προς τα ζητήµατα που αφορούν θέµατα µείζονος σπουδαιότητας, µε τις ρυθµίσεις περί πρότυπης δίκης κ.ά. και γενικά τον εκσυγχρονισµό της νοµοθεσίας περί Ελεγκτικού Συνεδρίου ώστε σε λίγο χρόνο πιστεύουµε ότι η δικονοµία µας θα βρίσκεται σε θέση να αντιµετωπίζει µε επάρκεια το πρόβληµα της αποσυµφόρησης των πινακίων, που παρουσιάζεται κυρίως στα συνταξιοδοτικά τµήµατα, όπου υπάρχουν χιλιάδες υποθέσεις συνταξιούχων στρατιωτικών ή και πολιτικών παροµοίου περιεχοµένου, ώστε να εκδικάζονται σε συντοµότερο χρόνο.
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
Ιωάννης Καραβοκύρης: Απάντηση Κατ’ αρχήν ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης ορίζεται από το Σύνταγµα και εποµένως για κάθε µεταβολή απαιτείται συνταγµατική αναθεώρηση. Η πρόσφατη νοµοθετική ρύθµιση που κατοχυρώνει την συµµετοχή της Βουλής στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης δεν ακυρώνει την συνταγµατική αρµοδιότητα του Υπουργικού Συµβουλίου. Η διαδικασία αυτή ενισχύει την προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία του ∆ικαστή, αφού κριτήριο για την επιλογή του είναι η εκτίµηση του συνόλου της προσωπικότητας και της επαγγελµατικής του διαδροµής από διακοµµατική επιτροπή της Βουλής και όχι η κοµµατική εύνοια. Έτσι θα υπάρξει ένα είδος αυτοδέσµευσης του Υπ. Συµβουλίου και περιορισµός τυχόν αυθαιρεσιών της εκάστοτε Κυβέρνησης.
5ηΕρώτηση: Γιώργος Σταµαδιάνος: Θεωρείτε επαρκή και προς τη σωστή κατεύθυνση τη νοµοθετική ρύθµιση για την ανάδειξη ηγεσίας των Ανωτάτων ∆ικαστηρίων της χώρας;
τους ∆ικαστές Τερισέτη και Πολυτωΐδη.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ
Μια εισαγωγή στο σύνδροµο γονικής αποξένωσης και στην αναγκαιότητα ρητής αναγνώρισής του από τη νοµολογία στα πλαίσια της οικογενειακής δίκης
Όπως γίνεται γενικότερα δεκτό1, η διάσπαση της έγγαµης συµβίωσης των γονέων - η οποία έχει ως επακόλουθο και τη διάσπαση της οικογενειακής συνοχής - κλονίζει σοβαρά την ψυχική υγεία κάθε παιδιού και, ως εκ τούτου, απαιτείται η προσαρµογή του στα νέα οικογενειακά δεδοµένα, διαδικασία στην οποία καλούνται πολύ συχνά να συµβάλλουν τα πολιτικά δικαστήρια της χώρας µας στα πλαίσια έντονων διαµαχών σχετικά µε την ανάθεση της επιµέλειας του προσώπου τους ή τη ρύθµιση της επικοινωνίας των γονέων µε αυτά. Η επισκόπηση της δικαστηριακής πραγµατικότητας αναφορικά µε την οικογενειακή δίκη υπό το ισχύον νοµικό καθεστώς επιτρέπει δυστυχώς το χαρακτηρισµό της τελευταίας ως µιας διαδικασίας τυποποιηµένης στα βασικά της στοιχεία, που ευνοεί την αντιδικία των γονέων, δίχως να δίνει πολλά περιθώρια επίτευξης συµβιβασµών2 σε βάρος των πραγµατικών συµφερόντων των ανηλίκων. Πολλές είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες είτε δεν διαπιστώνεται στα πλαίσια της οικογενειακής δίκης η πραγµατική βούληση των ανηλίκων και το κατά πόσο η έκφρασή της υπήρξε ανεπηρέαστη, είτε δεν αποτυπώνεται µε ενάργεια η ψυχική τους κατάσταση µε αποτέλεσµα οι εκδιδόµενες αποφάσεις να µη λαµβάνουν πάντα υπόψη ορισµένα ειδικότερα στοιχεία η συνδροµή των οποίων θα µπορούσε να αποβεί καθοριστικής σηµασίας για τη διατύπωση της δικανικής κρίσης και την αποτελεσµατικότερη προστασία των συµφερόντων των ανηλίκων. Εντελώς ενδεικτικά θα αναφερθούµε στο άρθρο αυτό στο «σύνδροµο γονικής αποξένωσης» το οποίο συνίσταται στην εκδήλωση «µίας έχθρας»3 εκ µέρους του παιδιού έναντι ενός γονέα, αυτού µε τον οποίο δε διαµένει, η οποία µάλιστα τείνει να περιλαµβάνει εκτεταµένα ολόκληρη την οικογένεια αυτού, κατάσταση η οποία εµφανίζει κάποια κοινά στοιχεία µε τη λεγόµενη «πλύση εγκεφάλου» εκ µέρους του άλλου γονέα, αλλά στην πραγµατικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Πιο συγκεκριµένα, στα πλαίσια της ανάwww.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 13
πτυξης της θεωρίας περί συνδρόµου γονικής αποξένωσης (parental alienation syndrome)4, η µητέρα - σύµφωνα και µε το συνήθως συµβαίνον - χρησιµοποιείται ως παράδειγµα του προτιµώµενου γονέα. Το σύνδροµο αυτό γνωρίζει τρεις µορφές, τη βαριά, τη µέτρια και την ήπια, ανάλογα µε τις ιδιαιτερότητες και την ένταση των συµπεριφορών τις οποίες εκδηλώνει ο προτιµώµενος γονέας, αλλά και τις, εξαιτίας αυτών, εκδηλώσεις του παιδιού έναντι του έτερου γονέα, αυτού µε τον οποίο δε διαµένει. Ιδιαίτερα συχνό είναι επίσης το φαινόµενο της ενσωµάτωσης στο σύνδροµο γονικής αποξένωσης ψευδών ισχυρισµών περί κακοποίησης των παιδιών, κατόπιν επιρροών εκ µέρους του προτιµώµενου γονέα ή επινοήσεων των ίδιων, ενώ σε κάθε περίπτωση η εχθρική αυτή στάση των παιδιών έναντι του ενός γονέα (συνήθως του πατέρα) θα πρέπει, σύµφωνα µε τους επιστήµονες, να εκλαµβάνεται στις περιπτώσεις αυτές ως επιφανειακή και σαν κολακεία προς τον άλλο. Αν, τώρα, οι ισχυρισµοί περί δήθεν κακής µεταχείρισης ληφθούν σοβαρά υπόψη, τότε υφίσταται ο κίνδυνος να ενισχυθεί η περιχαράκωση του συνδρόµου γονικής αποξένωσης, οδηγούµενοι σε χρόνια, εάν όχι ισόβια, αποξένωση µε βλαβερές συνέπειες για την ψυχοσωµατική ανάπτυξη των ανηλίκων. Στο σηµείο αυτό ο ρόλος του δικαστή, όπως γίνεται αντιληπτό, αναδεικνύεται ιδιαίτερα σηµαντικός, µιας και καλείται να διακρίνει µέσα από µία σειρά πραγµατικών περιστατικών που τίθενται ενώπιόν του τα κρίσιµα εκείνα στοιχεία τα οποία καθιστούν επιβεβληµένη τη µεσολάβηση ενός ειδικού περί τα θέµατα ψυχικής υγείας, προσώπου ικανού να διαγνώσει την ψυχική κατάσταση των ανηλίκων, προτείνοντας τις ενδεδειγµένες λύσεις προς όφελος της ψυχοσωµατικής τους ανάπτυξης. Η προσέγγιση της νοµολογίας µας έναντι του φαινοµένου αυτού είναι ακόµα διστακτική και όχι σταθερή. Ωστόσο, ορισµένες αποφάσεις5 ανοίγουν το δρόµο, καινοτοµώντας και εισάγοντας την έννοια του συνδρόµου και στα πλαίσια της νοµικής επιστήµης, αλλά παράλληλα καταδεικνύοντας και την αναγκαιότητα της ευρύτερης και ρητής αναγνώρισής του και από τη νοµολογία. Άλλωστε, δεν πρέπει να µας διαφεύγει πως ο νοµικός, ως λειτουργός µιας «ζωντανής» επιστήµης, οφείλει να βρίσκεται σε επαφή µε τις εξελίξεις σε επιστηµονικούς κλάδους που άπτονται των ζητηµάτων που τίθενται ενώπιόν του και να τολµά να προωθεί καινοτόµες λύσεις εφόσον αυτές κατατείνουν προς την ανεύρεση της αλήθειας και την απονοµή της δικαιοσύνης.
Ιωάννης Χαρίτ. Καλογριδάκης ∆ικηγόρος Μ∆Ε Αστικού ∆ικαίου Υποψήφιος ∆ιδάκτωρ Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών
βλ. εντελώς ενδεικτικά, ΑΠ 1976/2008, ΝοΒ 57/2009, 935, ΑΠ 1910/2005, ΝοΒ 2006, 688, ΑΠ 728/1990, Τρ. Νοµ. Πληροφ. ∆ΣΑ, ΜονΠρωτΑθ 8349/2009, αδηµοσ. . 2 Βλ. σχετικά ∆εµερτζή, Γονική αποξένωση: µια προσέγγιση από την άποψη της θεωρίας των διαπραγµατεύσεων, ΕφΑ∆ 4/2010, 384 επόµ. (385). 3 η λέξη «έχθρα» έχει τοποθετηθεί αποσπασµατικά επειδή υπάρχουν ακόµα πολλά συναισθήµατα τρυφερότητας και αγάπης που γίνονται αισθητά από τον περιφρονηµένο γονέα και τα οποία δεν επιτρέπεται να εκφραστούν. 4 Όπως αυτή διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον Richard Α. Gardner, «Νοµικές και ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις στους τρεις τύπους γονικών συνδρόµων αποξένωσης στην οικογένεια - Όταν η ψυχιατρική και ο νόµος ενώνουν τις δυνάµεις», Court Review, volume 28, number 1, Spring 1991, p. 14-21, δηµοσιευµένο και στην ιστοσελίδα http://id65.tripod.com/Gnosi/g_pas.htm. Βλ. επίσης Dr Horst Petri, Μεγαλώνοντας χωρίς πατέρα, 2003, σε µετάφραση Μ. Λάµπρου, Κεφ. 6, σελ. 242-243, αλλά και Douglas Darnall, Divorce Casualties: Protecting Your Children From Parental Alienation, 1998. Πρβλ. και ∆εµερτζή, ό.π., 384 επόµ. 5 ΕφΘεσ/νίκης 1008/2008, Αρµ. 2009, 859=Τρ. Νοµ. Πληροφ. ΝΟΜΟΣ, ΜονΠρωτΙωανν 153/2008, Τρ. Νοµ. Πληροφ. ∆ΣΑ. Πρβλ. και ΑΠ 414/2010, Τρ. Νοµ. Πληροφ. ∆ΣΑ. Υπέρ της αναγκαιότητας συνδροµής και της ψυχιατρικής επιστήµης οι ΜονΠρωτΚατερ 210/2009, αδηµοσ. και ΜονΠρωτΧαλκ 1262/2009, αδηµοσ., στις οποίες παραπέµπει και ο ∆εµερτζής, ό.π., 385, υποσηµ. 5.
1
14 -
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
Ενώσεις Προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα - Σωµατείο Συγκριτική θεώρηση
Είναι γεγονός ότι ενώσεις προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα και τα σωµατεία παρουσιάζουν πολλά κοινά στοιχεία µεταξύ τους, αφού ως επί το πλείστον η άτυπη ένωση προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα έχει σωµατειακή µορφή, συνεπώς είναι δύσκολη η επιλογή του ενός ή του άλλου µορφώµατος. • Τα πλεονεκτήµατα της σύστασης ένωσης προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα έναντι του σωµατείου είναι τα ακόλουθα: 1. Ταχύτερη διαδικασία σύστασης. 2. Καθορισµός διαχείρισης και οργάνων διαχείρισης, όπως µόνα τα µέλη τους ορίζουν. 3. Αρκούν ακόµη και δύο άτοµα για τη σύσταση. • Τα µειονεκτήµατα της σύστασης ένωσης προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα έναντι του σωµατείου είναι τα ακόλουθα: 1. Μέσω του Ν.281/1914 διασφαλίζονται στο σωµατείο τα εχέγγυα της νόµιµης λειτουργίας του σωµατείου, γεγονός το οποίο απουσιάζει από τις ενώσεις προσώπων. 2. Η ένωση δεν έχει νοµική προσωπικότητα άρα δεν είναι φορέας δικαιωµάτων και υποχρεώσεων. 3. Η αναγκαστική εκτέλεση γίνεται στην κοινή περιουσία των µελών της ένωσης. Εν κατακλείδι, το σωµατείο παρουσιάζει πιο σταθερή δοµή, έχει τα εχέγγυα νοµιµότητας, έχει νοµική προσωπικότητα και αναµφίβολη ικανότητα δικαίου. Όταν λοιπόν επιθυµεί κανείς να συστήσει µία σταθερή δοµή είναι προτιµότερο να συστήσει σωµατείο και όχι ένωση προσώπων χωρίς νοµική προσωπικότητα.
Γεράσιµος Γρηγοριάδης Ασκούµενος ∆ικηγόρος
Η επαναφορά της τακτικής καταγγελίας σύµβασης εργασίας στο προσκήνιο
Το άρθρο 74 Ν. 3863/2010 έφερε µια σηµαντική αλλαγή στην καταγγελία σύµβασης εξηρτηµένης εργασίας µε προειδοποίηση (τακτική καταγγελία), τυχόν εφαρµογή της οποίας µειώνει την οφειλόµενη αποζηµίωση στο µισό από αυτή που θα οφείλονταν αν η καταγγελία γινόταν χωρίς προειδοποίηση, επανακαθορίζοντας τον χρόνο προειδοποίησης. Πρέπει να τονιστεί ότι ο θεσµός της τακτικής καταγγελίας σπάνια εφαρµόστηκε στην πράξη από το 1920 που θεσµοθετήθηκε έως και σήµερα. Αφενός µεν το χρονικό διάστηµα που απαιτείτο ήταν σηµαντικό, ιδιαίτερα για εργαζόµενους που απασχολούνταν χρόνια στον ίδιο εργοδότη, και ως εκ τούτου ήταν δύσκολος ο προγραµµατισµός στα πλαίσια µιας επιχείρησης. Αφετέρου καθ’ όλο το διάστηµα από την προειδοποίηση µέχρι και την εκπνοή της προθεσµίας της η εργασιακή σχέση λειτουργούσε κανονικά, δηλαδή ο εργαζόµενος παρείχε κανονικά την εργασία του και ο εργοδότης όφειλε αντίστοιχα µισθό, γεγονός το οποίο έθετε σε αµφιβολία από την σκοπιά των εργοδοτών τόσο την χρησιµότητα της ευχέρειας
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 15
αυτής, όσο και της αποδοτικότητας που θα είχε ο εργαζόµενος κατά το αντίστοιχο διάστηµα. Πλέον υπό το πρίσµα του νέου νόµου ο χρόνος προειδοποίησης της τακτικής καταγγελίας διαµορφώνεται ως εξής: Α) Για υπαλλήλους6 που έχουν υπηρετήσει (στον ίδιο εργοδότη εννοείται) 12 µήνες7 έως 2 χρόνια προειδοποίηση ενός µηνός πριν την απόλυση. Β) Από 2 έως 5 χρόνια προειδοποίηση 2 µηνών. Γ) Από 5 έως 10 χρόνια προειδοποίηση 3 µηνών. ∆) Από 10 έως 15 χρόνια προειδοποίηση 4 µηνών. Ε) Από 15 έως 20 χρόνια προειδοποίηση 5 µηνών. ΣΤ) Από 20 χρόνια και άνω προειδοποίηση 6 µηνών. Τα αποτελέσµατα λοιπόν της ανωτέρω τροποποίησης είναι τα εξής: καταρχήν αποσυνδέεται ο χρόνος προειδοποίησης µε το ποσό της αποζηµίωσης απόλυσης, είτε αυτή γίνεται µε προειδοποίηση είτε χωρίς. Με το προηγούµενο καθεστώς οριοθετούνταν αρχικά ο χρόνος προειδοποίησης και βάσει αυτού ορίζονταν η οφειλόµενη αποζηµίωση απόλυσης τόσο σε περίπτωση άτακτης καταγγελίας (τόσοι µήνες όσοι θα ήταν η προειδοποίηση αν γινόταν), όσο και τακτικής (το µισό της αποζηµίωσης που θα οφειλόταν επί άτακτης, ήτοι οι µισοί µήνες της προειδοποίησης). Πλέον ενώ η οφειλόµενη αποζηµίωση έχει παραµείνει η ίδια, όπως προβλέπεται στους Ν. 2112/1920 και 3198/1955, ο χρόνος προειδοποίησης έχει µειωθεί σηµαντικά, κυρίως αναφορικά µε εργαζόµενους που απασχολούνται πολλά χρόνια στον ίδιο εργοδότη. Αυτή η µείωση του χρόνου προειδοποίησης όµως θα καταστήσει πλέον την τακτική καταγγελία πιο πρόσφορη; Το ζήτηµα έχει πολλές πτυχές και µένει να φανεί στην πράξη πόσο θα χρησιµοποιηθεί. Προς το παρόν πάντως οι µικρότερες επιχειρήσεις, που αποτελούν και την πλειονότητα στη χώρα µας, εµφανίζονται διστακτικές στην χρήση της τακτικής καταγγελίας. Η ιδέα του εργαζόµενου ο οποίος ενώ ήδη ξέρει ότι µετά από ένα διάστηµα θα του καταγγελθεί η σύµβαση εργασίας και παράλληλα συνεχίζει να εργάζεται, µε τις όποιες συνέπειες µπορεί να έχει αυτό στην ποιότητα της παρεχόµενης εργασίας του, φαίνεται να αποθαρρύνει τους εργοδότες. Ωστόσο δεν πρέπει να λησµονείται ότι ειδικά σε πολύ µεγάλες επιχειρήσεις µε εργαζόµενους που απασχολούνται επί πολλά έτη, η εν λόγω τροποποίηση ίσως προσφέρει ένα µέσο «ανακύκλωσης» του εργατικού δυναµικού, καθώς µε τις συντοµότερες προθεσµίες προειδοποίησης και τη µισή αποζηµίωση απολύσεως που θα οφείλεται σε περίπτωση τακτικής καταγγελίας θα απολύονται εργαζόµενοι µε πολλά έτη υπηρεσίας (και προφανώς µεγάλο µισθό) έναντι νεοπροσλαµβανόµενων εργαζοµένων µε πολύ µικρότερες αποδοχές. Σίγουρο είναι πάντως ότι τόσο οι εργοδότες όσο και οι εργαζόµενοι πλέον βρίσκονται απέναντι σε έναν θεσµό που από αδρανοποιηµένος επαναφέρεται στην επιχειρησιακή πρακτική. Ιωάννης Αθ. Βήχας ∆ικηγόρος
6 Σηµειωτέον ότι µιλάµε για καταγγελία υπαλλήλων καθώς στους εργάτες νοείται µόνο καταγγελία χωρίς προειδοποίηση, άρθρο 4 Ν. 3198/1955. 7 Αρχικά ο νόµος προέβλεπε το κατώτατο όριο των δύο µηνών παροχής εργασίας στον εργοδότη, πέραν του οποίου οφειλόταν αποζηµίωση απόλυσης, όπως ίσχυε άλλωστε µε το προηγούµενο καθεστώς (άρθρο 1) Ν. 2112/1920. Πλην όµως, µε το άρθρο 17 Ν. 3899/2010, αυξήθηκε το κατώτατο όριο από 2 σε 12 µήνες.
16 -
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
ΟΙ ∆ΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ, ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ
Στις 29 Σεπτεµβρίου 2010, ψηφίστηκε στη Βουλή ο υπ’ αριθµόν 3886 νόµος ο οποίος, κατ’ εναρµόνιση προς την Οδηγία 2007/66 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, µεταρρυθµίζει την παρεχόµενη, κατά τη σύναψη δηµοσίων συµβάσεων, δικαστική προστασία, καταργώντας τους αντίστοιχους νόµους 2522/1997 και 2854/2000 (πλην του αρ.6) Επιχειρώντας µια συγκριτική προσέγγιση του καινούριου νόµου σε σχέση µε τους προγενέστερούς του, η πρώτη καινοτοµία του αφορά στις διαφορές που προκύπτουν από διαδικασίες ανάθεσης συµφωνιών πλαισίων, συµβάσεων παραχώρησης δηµοσίων έργων και δυναµικών συστηµάτων αγοράς, οι οποίες εντάσσονται πλέον ρητά στο πεδίο εφαρµογής του (άρθρο 1§2). Επιπλέον, ενοποιείται η δικαιοδοσία επίλυσης των διαφορών που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του, κατ’ εφαρµογή του άρθρου 94 §3 του Συντάγµατος. Αρµόδιο δικαστήριο ορίζεται κατ’ αρχήν το ∆ιοικητικό Εφετείο της έδρας της αναθέτουσας αρχής, ανεξάρτητα από τη φύση της σύµβασης ως διοικητικής ή ιδιωτικής, το οποίο µάλιστα αποφαίνεται αµετάκλητα (άρθρο 3§1). Σκοπός της παραπάνω ρύθµισης, πέραν της αποσυµφόρησης του ΣτΕ, είναι η ενιαία ερµηνεία των οικείων διατάξεων, καθότι κατά τη µέχρι τώρα ερµηνεία και εφαρµογή τους, είχαν παρατηρηθεί αρκετές και σηµαντικές διαφορές µεταξύ της νοµολογίας του Συµβουλίου της Επικρατείας και των πολιτικών δικαστηρίων, που ήταν αρµόδια, κατ’ εφαρµογή των προηγούµενων νόµων. Κατ’ εξαίρεση, διαφορές από συµβάσεις µε προϋπολογισµό µεγαλύτερο των δέκα πέντε εκατοµµυρίων ευρώ, περιλαµβανοµένου του Φ.Π.Α., από συµβάσεις παραχώρησης έργων και υπηρεσιών καθώς και από συµβάσεις στους τοµείς ύδατος, ενέργειας, µεταφορών και ταχυδροµικών υπηρεσιών εκδικάζονται από το Συµβούλιο της Επικρατείας (άρθρο 3§3). Τέλος, οι διαφορές που αφορούν σε αξιώσεις αποζηµίωσης αποκλεισθέντος διαγωνιζόµενου εξακολουθούν να εκδικάζονται από τα δικαστήρια που είναι αρµόδια κατά τις γενικές διατάξεις (άρθρο 3§3).
Κατά τα λοιπά, ο νόµος προβλέπει δύο περιπτώσεις ακύρωσης. Προβλέπει αφενός την ακύρωση πράξης ή παράλειψης λόγω παράβασης ευρωπαϊκών ή εθνικών διατάξεων, η οποία κατ’ αρχήν δεν επηρεάζει το κύρος της τυχόν συναφθείσας σύµβασης (προβλέπονται και εξαιρέσεις), και ακολούθως δικαίωµα αποζηµίωσης για τον ενδιαφερόµενο (άρθρο 7), αφετέρου την κήρυξη συναφθείσας σύµβασης ως άκυρης για συγκεκριµένους λόγους και ακολούθως την εφαρµογή των διατάξεων αδικαιολόγητου πλουτισµού στις αξιώσεις των µερών (άρθρο 8). Το άρθρο 8 αποτελεί σηµαντική καινοτοµία, καθότι κανένας από τους προηγούµενους νόµους δεν προέβλεπε τη δυνατότητα «επέµβασης» του ∆ικαστηρίου σε ήδη συναφθείσα σύµβαση.
Περαιτέρω, πριν από την άσκηση αιτήσεως ασφαλιστικών µέτρων, ο ενδιαφερόµενος εξακολουθεί να υποχρεούται στην άσκηση προδικαστικής προσφυγής ενώπιον της αναθέτουσας αρχής, µε τη διαφορά ότι επιµηκύνεται η προθεσµία άσκησής της καθώς και η προθεσµία απόφανσης της αρχής επ’ αυτής (άρθρο 4). Αξιοσηµείωτο είναι, µάλιστα, ότι όρος του παραδεκτού της παροχής δικαστικής προστασίας, είναι µόνο η άσκηση προδικαστικής προσφυγής και όχι διοικητικών προσφυγών που προβλέπονται από άλλους νόµους ή κανονισµούς (άρθρο 4§6). Η προθεσµία για την άσκηση προδικαστικής προσφυγής, η άσκησή της καθώς και η προθεσµία για την άσκηση αιτήσεως ασφαλιστικών µέτρων εξακολουθούν να κωλύουν τη σύναψη της σύµβασης (άρθρο 5§2). Ο νέος νόµος, όµως, ακολουθώντας προγενέστερες νοµολογιακές θέσεις (βλ. ενδεικτ. ΕπΑνΣτΕ 797/2008), προσθέτει ότι και η άσκηση της αιτήσεως ασφαλιστικών µέτρων κωλύει τη σύναψη της σύµβασης (άρθρο 5§2). Σκοπός της προσθήκης αυτής είναι προφανώς η αποφυγή φαινοµένων όπως αυτό της σύναψης µίας σύµβασης, επί της οποίας θα επιβληθούν εκ των υστέρων ασφαλιστικά µέτρα, λόγω της αµφισβητούµενης νοµιµότητάς της. Κατ’ ακολουθία της προσθήκης αυτής, ο νέος νόµος θεσπίζει την υποχρέωση του αιτούντος ασφαλιστικά µέτρα να ειδοποιεί σχετικά την αναθέτουσα αρχή µε κάθε πρόσφορο µέσο, µέσα σε δέκα ηµέρες από την άσκηση της αιτήσεως (άρθρο 5§2). Εντούτοις, ο νόµος προβλέπει µόνο δυνητική συµµόρφωση της αναθέτουσας αρχής προς τη δικαστική απόφαση επί της αιτήσεως ασφαλιστικών µέτρων (άρθρο 5§8).
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 17
Τέλος, ο νόµος 3886/2010 εν συνόλω, στοχεύει στην ενοποίηση του εφαρµοστέου, στις δηµόσιες συµβάσεις, δικαίου (καταργώντας και τους δύο προηγούµενους νόµους), στην ενοποίηση της δικαιοδοσίας επί των συγκεκριµένων διαφορών και στην αποτελεσµατικότερη παροχή δικαστικής προστασίας (προσωρινής και οριστικής).
∆ίπλα Σοφία-Βασιλική Ασκουµένη ∆ικηγόρος
ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Ι. Το περιεχόµενο της Σύµβασης του Αarhus Η διεθνής σύµβαση που υπογράφηκε την 25/06/1998 απο 35 κράτη, µεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Ε.Ε, στην πόλη Aarhus της ∆ανίας βασίζεται στην παραδοχή ότι η µεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού και η συµµετοχή του σε περιβαλλοντικά θέµατα, θα εξασφαλίσει την αποτελεσµατικότερη προστασία του περιβάλλοντος. Η σύµβαση του Aarhus είναι σχεδιασµένη για να προστατέψει το δικαίωµα κάθε ατόµου να ζει σε ένα βιώσιµο περιβάλλον και απονέµει δικαιώµατα τα οποία σχετίζονται: α) µε την εξασφάλιση της πρόσβασης του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δηµόσιες αρχές. Η αρνητική απόφαση για παροχή πληροφοριών πρέπει να αναφέρει τους λόγους της απόρριψης, οι οποίοι περιοριστικά απαριθµούνται στο κέιµενο της σύµβασης, και να εξειδικεύει τα ένδικα βοηθήµατα, των οποίων µπορεί να κάνει χρήση ο αιτών β) µε την ενθάρρυνση της συµµετοχής του κοινού στη λήψη «περιβαλλοντικών» αποφάσεων. Η σύµβαση προβλέπει ειδικές διαδικασίες µε αποκλειστικό σκοπό να προωθηθεί η συµµετοχή του κοινού στην προετοιµασία των περιβαλλοντικών πολιτικών καθώς και της νοµοθεσίας που ενδέχεται να έχει σηµαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. γ) µε την απλούστερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέµατα: Όλα τα πρόσωπα που θεωρούν ότι τα δικαιώµατά τους για πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες έχουν θιγεί (αίτηση παροχής πληροφοριών αγνοήθηκε), πρέπει να έχουν πρόσβαση σε µια διαδικασία εξέτασης σύµφωνα µε την εθνική νοµοθεσία. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη διασφαλίζεται επίσης για τη διευθέτηση των διαφορών σχετικά µε τις πράξεις ή τις παραλείψεις ιδιωτών και δηµοσίων αρχών, οι οποίες παραβαίνουν τις διατάξεις της εθνικής νοµοθεσίας σχετικά µε το περιβάλλον.
II. To ενωσιακό νοµοθετικό πλαίσιο Το 2003, δηµοσιεύτηκαν δύο οδηγίες που αφορούν την εξασφάλιση της πρόσβασης του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και την ενθάρρυνση της συµµετοχής του κοινού στη λήψη «περιβαλλοντικών» αποφάσεων: η Οδηγία 2003/4/ΕΚ και η Οδηγία 2003/35/ΕΚ, αµφότερες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου. Προβλέψεις για την συµµετοχή του κοινού στη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων περιλαµβάνονται επίσης σε µια σειρά άλλων «περιβαλλοντικών» οδηγιών, όπως στην Οδηγία 2001/42/ΕΚ σχετικά µε την εκτίµηση των επιπτώσεων ορισµένων σχεδίων και προγραµµάτων στο περιβάλλον καθώς και στην Οδηγία 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση κοινού πλαισίου δράσης στον τοµέα της πολιτικής των υδάτων. Την 25/09/2009 δηµοσιεύτηκε ο Κανονισµός 1367/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε την εφαρµογή των διατάξεων της Σύµβασης του Aarhus για την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη συµµετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέµατα, o οποίος συµβάλλει στην εναρµόνιση των ενωσιακών διατάξεων µε εκείνες της σύµβασης του Αarhus και κυρίως στην εφαρµογή των απαιτήσεων της σύµβασης στα όργανα και στους οργανισµούς της Ένωσης, υπο το φώς του κανονισµού 1049/2001 περί της πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συµβουλίου και 18 -
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
της Επιτροπής. Τέλος, η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις για την περαιτέρω εφαρµογή του Kανονισµού 1367/2006 : την απόφαση 2008/50/ΕΚ και την απόφαση 2008/401/EΚ, οι οποίες εστιάζουν αµφότερες στην διαδικασία παροχής περιβαλλοντικών πληροφοριών απο τα ενωσιακά όργανα. Γιώργος Πουλάκος Μεταπτυχιακός φοιτητής Ευρωπαικού ∆ικαίου Νοµικής Αθηνών
H ∆ιεθνής ∆ικαιοδοσία των Ελληνικών ∆ικαστηρίων επί Κληρονοµικών ∆ιαφορών κατά τον ΚΠολ∆
Το υπό εξέταση νοµικό ζήτηµα, που µόνο ακροθιγώς δύναται να τεθεί στην περιορισµένη έκταση του παρόντος, έχει απασχολήσει επανειληµµένα τη νοµολογία τόσο του Ανωτάτου Ακυρωτικού, µε κυµαινόµενες σχετικές κρίσεις (βλ. ενδεικτικά ΑΠ 400/2009, 123/2000, 1245/1996, 583/1995), όσο και των δικαστηρίων της ουσίας (βλ. ενδεικτικά, ΕφΑθ 8439/1993, 9015/1991, 6678/1982, ΕφΠατρ 689/1990) επί κληρονοµικών διαφορών που φέρουν στοιχεία αλλοδαπότητας, ιδίως δε στην περίπτωση που ο κληρονοµούµενος κατά το χρόνο θανάτου του είχε την κατοικία του ή ελλείψει κατοικίας τη διαµονή του στην αλλοδαπή, παράλληλα δε υφίσταται κληρονοµιαία και δη ακίνητη περιουσία του στην ηµεδαπή. Πρόκειται στην ουσία για τη σύγκρουση της αποκλειστικής δωσιδικίας του forum hereditatis (30 ΚΠολ∆) και της επίσης αποκλειστικής δωσιδικίας του forum rei sitae (29 ΚΠολ∆), ενόψει µάλιστα και της θεµελιώδους διάταξης του άρθρου 3§1 ΚΠολ∆, κατά την οποία η διεθνής δικαιοδοσία των ηµεδαπών δικαστηρίων θεµελιώνεται στην τοπική αρµοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου από οποιοδήποτε στοιχείο συνδέσεως αυτού προς την υπό κρίση υπόθεση. Σύµφωνα µε την άποψη που φέρεται να κρατεί στη θεωρία (βλ. Μητσόπουλος Γ., Πολιτική ∆ικονοµία Α’, 1972, σ.224, Μπέης, Πολιτική ∆ικονοµία 1, σ.203, Νίκας Θ., Πολιτική ∆ικονοµία Ι, σ.197) το πρόβληµα επιλύεται υπέρ του forum hereditatis, ώστε εάν ο κληρονοµούµενος (ηµεδαπός ή αλλοδαπός) είχε κατά το χρόνο θανάτου του την κατοικία ή διαµονή του στην αλλοδαπή, δεν υφίσταται τοπική αρµοδιότητα και συνεπώς ούτε διεθνής δικαιοδοσία των ηµεδαπών δικαστηρίων για την επίλυση των κληρονοµικών διαφορών, έστω και αν περιλαµβάνονται στην κληρονοµιαία περιουσία ακίνητα κείµενα στην ηµεδαπή. Εντούτοις το ζήτηµα έχει διχάσει τη νοµολογία, όπως ήδη σηµειώθηκε. Στην πλέον πρόσφατη ΑΠ 400/2009, η οποία αναπαρήγαγε αυτολεξεί στη µείζονα τις κρίσεις της προγενέστερης ΑΠ 1245/1996, το Ακυρωτικό έκρινε ως αποκλειστικά αρµόδιο το δικαστήριο της τοποθεσίας του κληρονοµιαίου ακινήτου. Είχαν προηγηθεί οι ΑΠ 583/1995 και 123/2000, µε τις οποίες ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι κατισχύει η δωσιδικία της κληρονοµίας. Τα εκατέρωθεν επιχειρήµατα εκφεύγουν των στενών ορίων του παρόντος σηµειώµατος. Σε κάθε περίπτωση, χρέος του ερµηνευτή και εφαρµοστή του δικαίου είναι η διαρκής παρακολούθηση της σχετικής κυµαινόµενης ακόµη βάσει των ανωτέρω νοµολογίας. Βίκυ ∆ουκακάρου ∆ικηγόρος, LLM
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 19
Από την 12η.12.2008 εφαρµόζεται σε όλα τα Κράτη-Μέλη, πλην της ∆ανίας, ο Κανονισµός 1896/2006, µε τον οποίο θεσπίστηκε η Ευρωπαϊκή ∆ιαταγή Πληρωµής (Ευρ∆Π). Στόχος του Καν. 1896/2006, το πεδίο εφαρµογής του οποίου σχεδόν ταυτίζεται µε αυτό του Καν. 44/2001 (αρ. 2 Καν), είναι η απλούστευση, επιτάχυνση και µείωση των εξόδων της εκδίκασης διασυνοριακών διαφορών (αρ. 3 Καν) όσον αφορά µη αµφισβητούµενες χρηµατικές αξιώσεις, καθώς και η εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των ευρωπαϊκών διαταγών πληρωµής σε όλα τα Κράτη-Μέλη (αρ. 1§1).Προς τον σκοπό αυτό, ο Κανονισµός καθιερώνει µία ευέλικτη και τυποποιηµένη διαδικασία για την έκδοση της Ευρ∆Π και καταργεί τη γνωστή στο ελληνικό δικονοµικό δίκαιο υποχρέωση προαπόδειξης και έγγραφης µόνο απόδειξης (αρ. 623 ΚΠολ∆), καθώς για την έκδοση της Ευρ∆Π απαιτείται η κατάθεση αίτησης στην οποία -µεταξύ άλλων- περιλαµβάνεται η περιγραφή των αποδεικτικών στοιχείων που στηρίζουν την αξίωση (αρ. 7 Καν). Εάν το δικαστήριο στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση διαγνώσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις των αρ. 2, 3, 4, 6 και 7 και ότι η αξίωση φαίνεται να είναι βάσιµη (αρ. 8 Καν), εκδίδει το συντοµότερο δυνατό, και κανονικά εντός 30 ηµερών µετά την κατάθεση της αίτησης, την Ευρ∆Π δια του τυποποιηµένου εντύπου, που προσαρτάται στο Παράρτηµα V (αρ. 12 Καν.). Από το σώµα της Ευρ∆Π, ο καθού ενηµερώνεται ότι δύναται είτε να καταβάλει στον αιτούντα το ορισµένο στην Ευρ∆Π ποσό, είτε να αντιταχθεί στη διαταγή καταθέτοντας δήλωση αντιρρήσεων στο δικαστήριο προέλευσης της Ευρ∆Π, που αποστέλλεται εντός 30 ηµερών από την επίδοση ή κοινοποίηση της Ευρ∆Π σε αυτόν. Επίσης του γνωστοποιείται ότι στην περίπτωση που έχει υποβληθεί δήλωση αντιρρήσεων η διαδικασία συνεχίζεται ενώπιον των αρµοδίων δικαστηρίων του κράτους µέλους προέλευσης σύµφωνα µε τους συνήθεις κανόνες της πολιτικής δικονοµίας, εκτός αν ο αιτών έχει ζητήσει ρητά να λήξει η διαδικασία σε αυτή την περίπτωση (αρ. 12§3,4 Καν). Εάν ο καθού δεν υποβάλλει αντιρρήσεις ενώπιον του δικαστηρίου προέλευσης σε διάστηµα 30 ηµερών από την επίδοση, το εν λόγω δικαστήριο λαµβάνοντας υπόψη και το κατάλληλο χρονικό διάστηµα ώστε το δικόγραφο της δήλωσης να φτάσει µετά από έλεγχο της ηµεροµηνίας της επίδοσης ή κοινοποίησης κηρύσσει αµελλητί εκτελεστή την Ευρ∆Π (αρ. 18§1 Καν). Σε εξαιρετικές µόνο περιπτώσεις, µετά τη λήξη της ως άνω 30νθήµερης προθεσµίας, χορηγείται στον καθού το δικαίωµα να ζητήσει την επανεξέταση της Ευρ∆Π ενώπιον του αρµόδιου δικαστηρίου του κράτους προέλευσης (άρ. 20 Καν). Η αίτηση επανεξέτασης στο ελληνικό δικονοµικό χώρο ασκείται µε την ανακοπή κατά της διαταγής πληρωµής. Η εκτελεστή Ευρ∆Π εκτελείται σε όλα τα άλλα κράτη µέλη χωρίς να απαιτείται αναγνώριση της εκτελεστότητας (αρ. 19 Καν). Για την εκτέλεση σε άλλο κράτος µέλος ο αιτών προσκοµίζει ενώπιον των αρµόδιων αρχών εκτέλεσης του εν λόγω κράτους µέλους αντίγραφο της Ευρ∆Π, όπως έχει κηρυχθεί εκτελεστή από το δικαστήριο του κράτους προέλευσης προκειµένου να διαπιστωθεί η γνησιότητά της και εφόσον απαιτείται µετάφραση της ευρωπαϊκής διαταγής πληρωµής στην επίσηµη ή σε µια από τις επίσηµες γλώσσες του κράτους µέλους εκτέλεσης (αρ. 21§2 Καν). Με αίτηση του καθού µπορεί να αποτραπεί η εκτέλεση της Ευρ∆Π για τους λόγους που αναφέρονται στο άρ. 22 Καν. Χριστίνα - Ιωάννα ∆ερβένη ∆ικηγόρος ΠΜΣ Β' Ιδιωτικού ∆ικαίου
Η Ευρωπαϊκή ∆ιαταγή Πληρωµής (Κανονισµός (ΕΚ) 1896/2006)8
8 Σχετική βιβλιογραφία και αρθρογραφία: Π. Γιαννόπουλος, Κανονισµός 1896/2006 για την ευρωπαϊκή διαταγή πληρωµής, ΕΠολ∆ 2008, σελ. 134, Σ. Καραµέρος, Ο Κανονισµός 1896/2006 για τη θέσπιση της ευρωπαϊκής διαταγής πληρωµής, ∆/νη 2008, σελ. 339, Χ. Μιχαηλίδου, Η ευρωπαϊκή διαταγή πληρωµής, ∆ίκη 2007, σελ. 533, Ε. Ποδηµατά, Ευρωπαϊκή διαταγή πληρωµής κατά τον Κανονισµό (ΕΚ) 1896/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 12ης ∆εκεµβρίου 2006, ΕΠολ∆ 2009, σελ. 735, ∆. Τσικρικάς, Ο ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος, 2008, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα. Βλ. επίσης και Α. Φερεσίδη, Κανονισµός (ΕΚ) 1896/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαταγής πληρωµής: η εφαρµογή του Κανονισµού από την πλευρά του ∆ικαστή, εισήγηση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ηµέρας Πολιτικής ∆ικαιοσύνης (2.12.2010).
20 -
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
Χατζηκυριάκειο Ίδρυµα: µια τρυφερή αγκαλιά και µια σπουδαία ιστορία
«Σκεφτείτε πόσες χιλιάδες κορίτσια πέρασαν όλα αυτά τα χρόνια από το Χατζηκυριάκειο και πόσες χιλιάδες ιστορίες είχαν καλό τέλος …» είπε ο ιστορικός Νίκος Μέλιος παρουσιάζοντας την ιστορία του Χατζηκυριακείου στη γιορτή συµπλήρωσης 100 χρόνων λειτουργίας του Ιδρύµατος. Στις 27 Μαΐου του 1903, η εννιάχρονη Βιργινία Βουρβουµάκη από την Κρήτη «ορφανή πατρός και µητρός» είναι το πρώτο παιδί που περνά την πύλη του Χατζηκυριακείου Ιδρύµατος Παιδικής Προστασίας, µα δυστυχώς ο ιδρυτής Ιωάννης Χατζηκυριακός και η σύζυγός του Μαριγώ έχουν φύγει από την ζωή. Έτσι ξεκινά η µακρά και επιτυχηµένη πορεία του Χατζηκυριακείου που εδώ και 108 χρόνια φιλοξενεί κατά προτεραιότητα ελληνόπουλα και παιδιά οµογενών, χωρίς όµως να αποκλείει και παιδιά από άλλες χώρες, όπως την µικρή Μ.Ο. από την Ρουάντα, η οποία έχασε την ακοή της από τις οβίδες στο πεδίο της µάχης. Τα παιδιά έρχονται στο Ίδρυµα, είτε µε πρωτοβουλία των ίδιων των γονιών τους, όταν δεν µπορούν να τα συντηρήσουν, είτε µε πρωτοβουλία του ευρύτερου οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος, είτε µέσω της πρόνοιας έπειτα από εισαγγελική παραγγελία. Από την ηλικία των 6 περίπου ετών, όπως προβλέπει η καταστατική επιθυµία του Ιδρυτή, φιλοξενούνται «ορφανές και άπορες κορασίδες», οι οποίες όταν έρθει η ώρα να αντιµετωπίσουν µόνες την κοινωνία είναι δυνατές και ικανές να φτιάξουν µια επιτυχηµένη και ευτυχισµένη επαγγελµατική και προσωπική ζωή. Άλλωστε η βράβευση του Χατζηκυριακείου από την Ακαδηµία Αθηνών το 1987 και η απονοµή του Χρυσού Μεταλλίου της Ακαδηµίας το ∆εκέµβριο του 2004 επιβεβαιώνουν το σπουδαίο του έργο για την ελληνική κοινωνία. Με οδηγό τους το ότι «ο κόσµος µπορεί να γίνει πιο ανθρώπινος µέσα από τα παιδιά» οι άνθρωποι του Χατζηκυριακείου λένε όχι στην ιδρυµατοποίηση, στην οµοιογένεια και στο «πάµε παντού όλοι µαζί». Λένε ναι στο ότι κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και µοναδικό. Κάθε κορίτσι όταν βγαίνει στην κοινωνία έχει τουλάχιστον ένα εκπαιδευτικό εφόδιο ανάλογο των δυνατοτήτων του. Ένα πανεπιστηµιακό δίπλωµα ή ένα δίπλωµα από ιδιωτική σχολή. Οι ξένες γλώσσες, τα εικαστικά, η µουσική, το θέατρο, ο αθλητισµός και το ECDL για τις µεγαλύτερες, είναι κάποιες από τις επιλογές που δίνονται στα κορίτσια. Αν και τα κορίτσια τυπικά αποχωρούν στα 18 τους χρόνια, στις φοιτήτριες παραχωρείται στέγη και οικονοµική υποστήριξη, ενώ οι «µέλλουσες νύφες» λαµβάνουν γαµήλιο επίδοµα. Για την σχέση των παιδιών µε τις οικογένειες τους, οι εργαζόµενοι στο Χατζηκυριάκειο υπενθυµίζουν ότι «γονείς των παιδιών είναι οι γονείς τους και ότι η µαµά τους, καλή ή κακή, είναι µία. Εµείς είµαστε οι κυρίες που βοηθάνε.» Κάπως έτσι εξηγούν στα κορίτσια ότι το Ίδρυµα είναι ένα «πέρασµα», µέχρι να επουλωθούν οι πληγές τους. Μπορεί να χρειαστεί να ζήσουν πέντε ή δέκα ή είκοσι χρόνια στο ίδρυµα, αλλά αυτό δεν είναι όλη τους η ζωή. Η οικογένεια τους βρίσκεται πάντα εκεί έξω. Οι άνθρωποι του ιδρύµατος δουλεύουν πολύ µε τις οικογένειες παρέχοντας στήριξη και σε αυτές, καθώς θεωρούν σηµαντικό για την ταυτότητα και την προσωπικότητα του παιδιού να διατηρεί, όσο είναι δυνατόν σε κάθε περίπτωση, ισχυρό τον δεσµό µε τους γονείς. Για να είναι εφικτά όµως όλα τα παραπάνω, δεν αρκεί η αγάπη και το µεράκι των ανθρώπων του Χατζηκυριακείου. Απαιτούνται πόροι και πέραν της περιουσίας του Ιδρυτή και των εκδηλώσεων που διοργανώνει το Ίδρυµα, υπάρχουν οι Φίλοι, οι ∆ωρητές και οι Εθελοντές, που συµµετέχουν σε κάθε εκδήλωση των παιδιών και είναι δίπλα τους όταν υπάρχει ανάγκη. Και Φίλους εννοούµε τον παππού από την Εύβοια που στέλνει κάθε µήνα µέρος της σύνταξής του, την κυρία από την Γερµανία που στέλνει κουλουράκια µε courier και αυτήν από την Αµοργό που στέλνει γλυκά και ρούχα. Τα παιδιά που θα πουν τα κάλαντα και θα δώσουν τα έσοδα για τις συνοµήλικες φίλες τους, αλλά και τον κάθε απλό Έλληνα πολίτη που θα προσφέρει από την καρδιά του ό,τι δύναται, λίγο ή πολύ. Το «ρόδο» όµως του Ιδρύµατος, που δεν είναι άλλο από το επιβλητικό, νεοκλασικό κτίριο που
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 21
χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισµού ως ένα από τα 5 ωραιότερα της νεότερης ιστορίας, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει το «αγκάθι» για την διοίκηση και για τα ίδια τα παιδιά. Το «Έργο Τέχνης και Ιστορικό ∆ιατηρητέο Μνηµείο», κρίθηκε ακατάλληλο µετά τον µεγάλο σεισµό στην Αττική τον Σεπτέµβρη του 1999 και εκκενώθηκε. Μέσα σε έξι µήνες µε χρήµατα φίλων και δωρητών δηµιουργήθηκε καταυλισµός που στεγάζει τα παιδιά και τις διοικητικές υπηρεσίες µέχρι σήµερα. Η υγρασία το χειµώνα και η ανυπόφορη ζέστη το καλοκαίρι είναι κάποιες από τις δυσκολίες της ζωής στα λυόµενα. Το Ίδρυµα δεν έχει λάβει ποτέ κρατική επιχορήγηση και µέχρι τώρα κανείς από την πολιτεία δεν έχει ενδιαφερθεί για την τύχη του κτιρίου. Αντίθετα, µε τα νέα φορολογικά µετρά το Χατζηκυριάκειο καλείται να πληρώσει ένα υπέρογκο χρηµατικό ποσό ενώ παράλληλα αντιµετωπίζει σηµαντική µείωση εσόδων και εισφορών λόγω της οικονοµικής κρίσης που πλήττει τη χώρα. Επειδή η ολοκλήρωση του έργου µόνο µε την ιδιωτική πρωτοβουλία είναι αδύνατη και Επειδή η απόκτηση της στέγης που αξίζει στα παιδιά είναι αναγκαία και επίκαιρη εδώ και δώδεκα χρόνια, δεν επιδέχεται περαιτέρω αναβολής η παροχή λύσης από εκείνους που µπορεί και πρέπει να δοθεί. Χρυσαυγή Ατσιδάκου ∆ικηγόρος
«Κιβωτός του Κόσµου»
Σε µία από τις πιο υποβαθµισµένες περιοχές της Αθήνας, την Ακαδηµία Πλάτωνος, βρίσκεται µια φωλιά στοργής για παιδιά που ζούσαν σε συνθήκες παραµέλησης και εγκατάλειψης. Τα περισσότερα από αυτά µεγαλώνουν χωρίς γονείς ή σε µονογονεϊκές οικογένειες, κυρίως µε µητέρες φτωχές ή γονείς που παρουσιάζουν παραβατική συµπεριφορά. Στους δύο ζεστούς της χώρους, η «Κιβωτός του Κόσµου» συγκεντρώνει καθηµερινά περισσότερα από 300 παιδιά από 15 διαφορετικές χώρες και οι εκατοντάδες εθελοντές της φροντίζουν για τη σίτιση, την ιατροφαρµακευτική περίθαλψη και την εκπαίδευσή τους. Ο ιδρυτής της «Κιβωτού», πατέρας Αντώνιος Παπανικολάου, ξεκίνησε αυθόρµητα το 1998 µια προσπάθεια να σώσει τα παιδιά της περιοχής από τη φτώχεια και την εξαθλίωση. Αφιέρωσε τη ζωή του στα παιδιά του δρόµου, σε «ζητιανάκια» και «βαποράκια» που η αδιάφορη Πολιτεία και η «κοινωνία του καναπέ» γυρίζει την πλάτη. Βασική του αρχή, την οποία υπηρετεί απαρεγκλίτως όλα αυτά τα χρόνια, είναι η µη ιδρυµατοποίηση των παιδιών αυτών. Η «Κιβωτός» προσφέρει την αρωγή της στις µητέρες τους, ώστε να κρατήσουν τα παιδιά κοντά τους. «Ακόµα και το καλύτερο ίδρυµα δεν µπορεί να αντικαταστήσει τη µάνα», εξηγεί ο ίδιος. Ο πατέρας Αντώνιος µιλά µε πολλή στοργή για τα εκατοντάδες «παιδιά» του και συγκινεί µε την ειλικρινή αφοσίωσή του στην φροντίδα τους: - Ποια είναι η κινητήρια δύναµη του αγώνα σας; -Τα «άλλα» παιδιά της Αθήνας. Η ψυχή τους που καίγεται από την πίκρα της εγκατάλειψης. Αυτή είναι και η χειρότερη ορφάνια για ένα παιδί. Προσπαθούµε να δείξουµε στα παιδιά ότι µπορούν να ξεπεράσουν την εξαθλίωση και την αδικία που βιώσαν, το θυµό για τους γονείς που δεν τα φρόντισαν. Πρέπει να συγχωρέσουν και να κάνουν νέο ξεκίνηµα στη ζωή τους. - Συναντήσατε κάποιο εµπόδιο στην προσπάθεια σας; 22 -
N.E.A.Ν.∆.Α.
www.eanda.gr
-Την αµορφωσιά των ανθρώπων που έφεραν τα παιδιά τους θύµατα στη ζωή. Φτάνουµε συχνά στο σηµείο να ενισχύουµε οικονοµικά γονείς, στην πλειοψηφία τους Έλληνες, για να µην βγάλουν τα παιδιά τους στο δρόµο να δουλέψουν. Παιδιά µεταναστών δεν είχαν πάει ποτέ, από τα 8 έως τα 14 χρόνια τους, σχολείο. ∆ίνεται µεγάλος αγώνας για να τελειώσουν τα παιδιά αυτά το σχολείο και να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Τα βοηθάµε να χτίσουν το µέλλον τους µε τις δικές τους δυνάµεις. Το πρόγραµµά µας είναι ενισχυτικό, όχι ελεηµοσύνη. - Ποιο µήνυµα µπορεί να µεταφέρει η πολυπολιτισµική και πολυθρησκευτική κοινότητα της «Κιβωτού» στην πιο ξενοφοβική πλευρά της κοινωνίας µας; - Κάποιες φορές ρωτώ τα παιδιά πώς φαντάζονται ένα πείραµα µε ανθρώπους από διάφορα µέρη του κόσµου να ζουν κάτω από την ίδια στέγη. Εµείς εδώ, άνθρωποι από 15 διαφορετικές χώρες, συναντηθήκαµε κάτω από αντίξοες συνθήκες και συµβιώνουµε µε αγάπη. Αυτό είναι η «Κιβωτός»! Ένα πείραµα συνύπαρξης των λαών που πέτυχε… Η δράση της ΜΚΟ της «Κιβωτού του Κόσµου» βασίζεται αποκλειστικά στους εθελοντές της και στην οικονοµική ενίσχυση της από τον απλό κόσµο. Χάρη σ’ αυτούς και χωρίς χρηµατοδότηση από το Κράτος ή την Εκκλησία, συνεχίζει το ξεχωριστό της έργο. Σήµερα, η προσπάθεια της επικεντρώνεται στη δηµιουργία ενός σταθµού υποδοχής και φροντίδας των 1.300 ατόµων, κυρίως προσφύγων ή άστεγων γυναικών και των παιδιών τους, στα οποία ήδη προσφέρει τροφή σε καθηµερινή βάση. Αναστασία Βλαχοκυριάκου ∆ικηγόρος
Κιβωτός του Κόσµου, Ζηνοδώρου 3 & Καλλικλέους , Κολωνός, τηλ. 210-5141935 EUROBANK ACCOUNT: 0026 0178 870100 872073, ΙΒΑΝ: GR3702 60 178 0000 8701 0087 2073 Ενισχύστε το σκοπό καλώντας από σταθερό τηλέφωνο (εντός δικτύου ΟΤΕ) στο 901 11 170 170 (χρέωση 2,99 € + ΦΠΑ)
www.eanda.gr
N.E.A.Ν.∆.Α.
- 23

Published under a Creative Commons License By attribution, non-commercial

Τελευταία Νέα

Ανακοινώσεις ΔΣΑ
17:27
20/06/19
Ενόψει της ισχύος, από την 1 Ιουλίου 2019, των νέων Κωδίκων (Ποινικού Κώδικα και Κώδικα Ποινικής...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
13:46
19/06/19
Μεταξύ εκλογών και καλοκαιρινών διακοπών, είναι η ώρα για θέατρο! Η θεατρική ομάδα του ΔΣΑ...
Ανακοινώσεις Δικαστηρίων
12:24
19/06/19
Ανακοίνωση του Εφετείου Αθηνών σχετικά με τη διεξαγωγή του Πανελληνίου Διαγωνισμού Δικηγόρων...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
19:27
14/06/19
Συνημμένες θα βρείτε τις σημειώσεις από το σεμινάριο Εμπορικού Δικαίου-Εταιρειών της 14.06.2019....
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
17:46
14/06/19
Με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Γεώργιο Σάρλη, συναντήθηκε σήμερα το Προεδρείο...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
20:51
13/06/19
Στην παρούσα θα βρείτε συνημμένες τις σημειώσεις Εμπορικού Δικαίου από το σεμινάριο της...
Ανακοινώσεις ΔΣΑ
17:14
13/06/19
Την Παρασκευή, 28/6/2019 και ώρα 18:00 – 20:00 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δ.Σ.Α. «Μιχάλης Επ....
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
17:13
13/06/19
Στην παρούσα θα βρείτε συνημμένες τις σημειώσεις Ποινικού Δικαίου - Ποινικής Δικονομίας από το...
Ανακοινώσεις ΕΑΝΔΑ
18:44
11/06/19
Ένωση Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Αθηνών          ...